«ՀԱՅ» Ա՞ԶԳ ԹԷ «ՀԱՅ» ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ

«ՀԱՅ» Ա՞ԶԳ

ԹԷ «ՀԱՅ» ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ

«ARMENIAN» NATION ??

OR «ARMENIAN» PEOPLE

եւ քիչ մը «հայոց» արմատներու մասին

and a little about the roots of the «armenians»

« Եթէ որեւէ տեղ (եկեղեցիում, թատրոնական սրահում, շուկայում, ուխտատեղիում, հրապարակական միտտինգում) հաւաքուած են մի քանի հարիւր հայ մարդ, – ուշադիր դիտողը կը գտնի այդ բազմութեան մէջ մի քանի տարբեր ցեղային տիպեր, աւելի կամ պակաս շեշտուած (մանաւանդ եթէ հաւաքուածները զանազան վայրերից են). Տարբեր դիմագծեր, գանկերի տարբեր ձեւեր, մորթու եւ մազերի տարբեր գոյներ, աչքերի ու շրթունքների տարբեր նկարներ: Մէկը յոյնի է նման, միւսը՝ վրացու, երրորդը՝ հրեայի, չորրորդը՝ ասորու, քուրդի . . . բայց եւ այնպէս՝ բոլորն էլ հայ են:

« Ես ունէի մի շատ հետաքրքրական հաւաքածու՝ մի քանի տասնեակ լուսանկարներ իսկական հայ մարդկանց, որոնք ներկայացնում էին շատ տարբեր ցեղային տիպեր:

« Եթէ հնարաւոր լինէր ենթարկել մարդկային արիւնը ցեղային վերլուծման, շատ հաւանական է, որ ամէնից աւելի շեշտուած, իսկական ու անվիճելի «հայ-քրիստոնեայի» երակների մէջ հետազօտողը գտնէր աւելի քրդական կամ պարսկական արիւն, քան հայկական »:

Տակաւին

« Շատ հին ժամանակներում (Ք.ից աւելի քան տասը դար առաջ) Ուրարդու կոչուած երկրի մէջ – Վանայ լճի աւազանից մինչեւ միջին Արաքսի (գուցէ եւ Սեւանի) աւազանը – ապրել է մի խալդիական մեծ ժողովուրդ, թերեւս հատուած մի ուրոյն ցեղի, որ պրոֆ. Ն. Մառը «յաբէթական» է անուանում: Ուրարդացի խալդերը մշտական պատերազմների մէջ են եղել իրենցից հարաւ-արեւելք ապրող ասորացիների ու բաբելացիների հետ, յաճախ մեծաքանակ գերիներ են բերել այդ տաք տափարակներից կամ իրանք նուաճուել տափաստանների բնակիչներից եւ երկու դէպքումն էլ՝ խառնուել են նրանց հետ »:

« Ապա (Ք. Ծ.ից մօտ վեց դար առաջ) մի մեծ մարդկային հոսանք – այս անգամ արիական (հնդեւրոպական) ցեղի – եկել է Ուրարդու աշխարհը հեռու արեւմուտքից, Բալկանեան թերակղզից ու Փրիւգիայից, նուաճել է երկիրը, նստել այստեղ ու խառնուել բնիկների հետ :

« Ահա այս յաբէթական (քալդէական) ու արիական ցեղերի պատկանող ժողովուրդների խառնուրդն է, որ մեր պատմութեան նախօրեակին հիմն է դրել ապագայ հայ ազգին »:

Յովհաննէս Քաջազնունի, «ԱԶԳ ԵՒ ՀԱՅՐԵՆԻՔ»

«Հայոց»  արմատները

the  roots  of  the  «armenians»

Նախքան «հայոց» ԱԶԳ կամ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ հանգամանքին անդրադառնալը, լաւ պիտի ըլլար համառօտ ակնարկ մը նետել մինչեւ «հայոց» արմատները:

Ջրհեղեղը (2370թ. Հ.Դ.Ա) վերապրող ՆՈՅ նահապետ իր ընտանիքի 8 անդամներով շարունակեց ծնունդ տալ մարդկային առաջին ստեղծագործութեան՝ պահպանելով ԱԴԱՄԻ շառաւիղը:

Նոյի  ընտանիք՝  8 անդամներ:

Ա. ՊԵՏՐՈՍԻ 3:20

« … ութ հոգի ջուրէն ապրեցան».

ԾՆՆԴՈՑ 7:13

« Ճիշդ նոյն օրը Նոյ եւ Նոյի որդիները, Սէմ ու Քամ եւ Յաբէթ, եւ Նոյի կինը, ու անոր որդիներուն երեք կիները անոնց հետ տապանը մտան »:

Ջրհեղեղէն առաջ Ամէնակալ Տէր Աստուած Աստուածային հրամանագրով մարդ արարածի կեանքի տեւողութիւնը կը պակսեցնէ մինչեւ 120 տարուան: Այսինքն թէ՛ ամբարշտութիւնը, զոր թոյլատրուելու էր գոյատեւելու տակաւին 120 տարի, թէ՝ մարդու գոյութեան սահմանափակումը:

ԾՆՆԴՈՑ 6:3

« … բայց անոր օրերը հարիւր քսան տարի ըլլան»:

Մօտ 20 տարի ետք Նոյ կ՛ունենայ իր առաջնեկը՝  Յաբէթ, 2470թ. Հ.Դ.Ա.:

(գրբ) – « …Եղբօրն Յաբեթի երիցու»: ԾՆՆԴՈՑ 10:21

Հայերէն աշխարհաբար թարգմանութիւնը սխալ է:

Աստուծոյ բարկութեան դրդապատճառներէն էր՝ անկախաբար մարդկութեան ամբարշտութեան անհանդուրժելի իրավիճակը, նաեւ այն, որ

« Այն օրերը երկրի մէջ հսկաներ կային. Եւ անկէ ետքն ալ երբ Աստուծոյ որդիները մարդոց աղջիկներուն կը մտնէին, որոնք անոնց զաւակներ կը ծնանէին, ասոնք ի վաղուց հետէ զօրաւոր ու անուանի մարդիկներ էին »:

ԾՆՆԴՈՑ 6:4

«Աստուծոյ որդիները» = հրեշտակները: « … բանտի մէջ եղած հոգիներ … որոնք ատեն մը ապստամբ էին … Նոյի օրերը …»: Ա. ՊԵՏՐՈՍԻ 3:19-20

Նոյ ծնած է իր հօր՝  ՂԱՄԷՔի 182րդ տարին: ԾՆՆԴՈՑ 5:

28 «Եւ Ղամէք հարիւր ութսուներկու տարի ապրեցաւ, ու որդի մը ծնաւ.

29 «Եւ անոր անունը Նոյ դրաւ …

30 «Եւ Ղամէք Նոյը ծնանելէն ետքը հինգ հարիւր իննսունհինգ տարի ապրեցաւ, եւ տղաքներ ու աղջիկներ ծնաւ»:

Նոյ ջրհեղեղէն ետք առաջին նահապետն էր, որով վերապրեցաւ այդ ժամանակուայ դատաստանը: Սակայն սատանայի ապստամբութիւնը այդպիսով դադար չունեցաւ, այլ վերաշխուժացաւ Նոյի կրտսեր որդւոյն՝ Քամի թոռան միջոցաւ՝ Նեբրովթ – Nimrod.

« Եւ բոլոր երկրի լեզուն մէկ, ու խօսուածքը մէկ էր »:

« Եւ ըսին, Եկէք մեզի քաղաք մը ու աշտարակ մը շինենք, որուն գլուխը մինչեւ երկինք հասնի, եւ մեզի անուն ստանանք, որ չըլլայ թէ բոլոր երկրի վրայ ցրուինք »:

ԾՆՆԴՈՑ 11:1, 4

« մեզի անուն ստանանք » = Աստուածադրուժ անկախական այս գաղափարախօսութիւնը կը գոյատեւէ ցայսօր, անհատական ու ժողովրդային մակարդակով, եւ որ «հայոց» պարագային յետագային «ստացան» չփաստարկուած «Հայկ» «անուան» «հայք» «անուանումը»: Այսինքն «հայոց» անուանադրական – eponymous առասպելական անձնաւորութիւնը:

« չըլլայ թէ բոլոր երկրի վրայ ցրուինք » = Աստուծոյ ծրագրին ընդդիմացող յանդգնութիւն, որու հակառակ նպատակադրուած էր ջրհեղեղէն առաջ՝

« Աճեցէք ու շատցէք ու երկիրը լեցուցէք, եւ անոր տիրեցէք … » ԾՆՆԴՈՑ 1:28

շարունակաբար ջրհեղեղէն ետք՝

« Եւ Աստուած օրհնեց Նոյը ու անոր որդիները, եւ ըսաւ անոնց, Աճեցէք ու շատցէք, ու երկիրը լեցուցէք »: ԾՆՆԴՈՑ 9:1

Ուստի մարդկային ցեղերու առաջին ծննդաբանութիւնը – genealogy արձանագրուած է Աստուածաշունչի մէջ՝ ԾՆՆԴՈՑ 10:

70 անուններու ցուցակով կը ներկայացուի ազգերու նախահայրերը, զորս շատերու պարագային կը կրեն անոնց անունները:

14 անուններ Յաբեթական շառաւիղին վերաբերող, 26 անուններ Սէմական, ու 30 անուններ Քամի յետնորդներուն:

Լեզուներու խառնակութենէն ետք, «Տէրը անկէ բոլոր երկրի երեսը ցրուեց զանոնք …»

ԾՆՆԴՈՑ 11:8

«Հայկական աւանդութեան» համաձայն, հայերը սեռած են Թորգոմայ տունէն՝ ինքնին ըլլալով Գոմերի երեք որդիներէն, իսկ Գոմեր՝ Յաբեթի եօթը որդիներէն: Իրենց բնակավայրը՝ Թորգոմայ՝ «հիւսիսի ծայրերէն»: ԵԶԵԿԻԵԼԻ 27:14, 38:6

ԵԶԵԿԻԵԼԻ 38 եւ 39 գլուխներով կը նկարագրուի Գոգ կոչեցեալ խորհրդանշական իշխանի յարձակումը այլ ազգութիւններու կողքին՝ Աստուծոյ ժողովուրդին՝ մարմնաւոր Իսրայէլացւոց վրայ, որու կը միանան «Գոմեր ու անոր բոլոր գունդերը, Թորգոմայի տունը հիւսիսի ծայրերէն, ու անոր բոլոր գունդերը … »:

«Գոմեր» = Ասոնք կը կարծուին ըլլալ Քիմերեաններու – Cimmerians նախահայրերը:

Գոգ ինքնին այլաբանականօրէն կը նկարագրուի ըլլալ Սատանան: Եւ այս «պատերազմական» մարգարէութիւնը իր ամբողջական կատարումը պիտի ունենայ «վերջին օրերուն», բայց հոգեւոր Իսրայէլացւոց խնդրով:

Քիմերեաններու վերաբերեալ Ասորական վկայագրութիւններ կը նշեն անոնց տեղաշարժերը հարաւային ռուսաստանէն (Սկիւթացիներէն վտարուելով) մինչեւ կովկաս, ապա ուրարտական տարածքը, Հ.Դ.Ա. 8րդ դարու վերջաւորութեան: Անոնք յետագային շարունակած են իրենց տեղաշարժերը, հասնելով մինչեւ փոքր Ասիոյ արեւմտեան ծայրամասերը, պատերազմելով փռիւգիացիներու եւ լիւտիացիներու դէմ:

«Թորգոմայի տունը» = Ասոնք ալ «հայկական» աւանդութեան համաձայն կը կարծուին ըլլալ հնամի հայոց նախահայրերը:

«Հիւսիսի ծայրերէն» թագաւորութիւններու միութեամբ մէկ այլ յարձակում մը մարգարէացուած է ԵՐԵՄԵԱՅ մարգարէի միջոցաւ՝ Բաբելոնի վրայ Հ.Դ.Ա. 6րդ դարուն:

«Երկրի մէջ դրօշ վերցուցէք,

Ազգերուն մէջ փող հնչեցուցէք,

Անոր դէմ ազգեր պատրաստեցէք,

Անոր վրայ Արարադի, Միննիի ու Ասքանազի թագաւորութիւնները կանչեցէք, … »

ԵՐԵՄԵԱՅ 51:27

«Արարադի»  թագաւորութիւն, բնականաբար ոչ «հայկական» թագաւորութիւն:

Եւ այդ թագաւորութիւնը անպայմանօրէն «հայկական» նախահայրական թագաւորութիւնը չէ: Բայց, առնուազն բնակավայրը ինքնին կը հաստատէ Աստուածաշունչի ճշդութիւնը, որով նկատի առնուած է Բաբելոնի հիւսիսային տարածքներու թագաւորութիւնները եւ որ Պարսից Կիւրոս թագաւորի տիրապետութեան ենթակայ էին: Նոյնինքն Կիւրոս, վերջապէս ԱՍՏՈՒԾՄԷ գործածուեցաւ այդ դաշնակից եւ հպատակ թագաւորութիւններու հետ՝ տապալելու այդ ժամանակուայ համաշխարհային կայսրութիւնը՝ Բաբելոն:

Միննիի թագաւորութիւն = Ուրմիոյ լճի հարաւ-արեւելեան տարածքի, (10-7րդ դար Ք.Ա.),

Ասքանազի թագաւորութիւն = կովկասեան տարածքի:

Յաբեթայ տոհմը (արիական ցեղ համարուած) բնակութիւն հաստատած են այսօրուայ Եւրոպայէն մինչեւ Հնդկաստան, որոնցմէ ծնունդ առած են հնդեւրոպական – Indo-European (Indo-Germanic), հնդկարիական – Indo-Aryan, հնդկաբրիտոն – Indo-Briton ցեղախումբերը:

«Թորգոմայի տունը» = բնակավայրը՝ վիճարկման առարկայ է մի՛այն Արարատեան տարածաշրջանը հաստատուած ըլլալու համար: Այդ իսկ պատճառաւ, տարբեր աղբիւրներով՝ ինչպէս հիտտիտական (14րդ դար, Հ.Դ.Ա.), նաեւ ասորական, սեպաձեւ փաստաթուղթերով նշում կայ Թորգարամայ կամ Թարգարամայ – Togarama (Tegarama), Takarama քաղաքի մասին, որ կը գտնուի Սուրիոյ եւ կեդրոնական Անատոլիոյ (փոքր Ասիա) միջեւ: Նաեւ նոյնացուած է Թիլ-գարիմմու – Til-garimmu քաղաքին, Հ.Դ.Ա. 8րդ դարուն, Սարգոն Բ. Եւ Սենաքերիմ թագաւորներու արձանագրութեանց մէջ:

Բայց հակառակաբար Սվազի նահանգի Կիւրին – Gürün քաղաքին վերագրուելուն, այլ հետազօտութիւններ կը մատնանշեն Կիւրկում – Gurgum քաղաքը, իր Մարգաշ – Marqas մայրաքաղաքով՝ այսօրուայ Մարաշը:

Իսկ Թորգոմայի ոչ միայն «երկու որդիներէն սեռած են հայերն ու վրացիները», ինչպէս կ՛ուզէն պատմագրել «հայերն» ու «վրացիները», (հայոց Հայկը, վրաց Քարթլոսը) հապա կը հաստատուի երկուքէ աւելի որդւոց հայր ըլլալու հանգամանքի մասին: Հետեւաբար կեանքի կոչուած են թիւրքմէն ցեղեր, կեդրոնական Ասիոյ մէջ: Այս առումով, կը բացատրուի ստուգաբանական – etymological կապակցութիւն գոյութիւն ունենալ Թորգոմայի ու Թուրքիոյ եւ Թիւրքեստանի միջեւ:

Տակաւին տարբեր աղբիւրներով «հայերու» մասին նշում անգամ չկայ, այլ թուրքերը կ՛ակնարկուին իբրեւ Թորգոմայ տան յետնորդներ: Թէեւ Յաբեթի «վերջին» որդւոյն՝ Թիրասի համար կ՛ըսուի ըլլալ Թրակիացիներու եւ Թուրքերու նախահայրը:

Փլավիոս Յովսեփոս, առաջին դարու հրեայ պատմաբանը Թորգոմայի տան ինքնութիւնը կը հաստատէ ըլլալ Փռիւգիացիները, որոնք Հ.Դ.Ա. 700ական թուականներուն տեղաշարժած են դէպի՝ ինչ որ այսօր կը կոչենք «Հայաստան»:

Իսկ Ասքանազի – Ashkenaz թագաւորութեան բնակչութիւնը գիտնականներ կը կապեն Միւսիա – Mysia եւ Փռիւգիա – Phrygia հաստատուած ժողովուրդին, որոնք ետքը կը գաղթեն տեղաւորուելով «Հայկական բարձրաւանդակ», բայց մինչեւ Կովկաս:

Այնուամենայնիւ, անգամ մը եւս, ԵԶԵԿԻԵԼԻ 38 եւ 39 գլուխներով նկարագրուած Գոգ կոչեցեալ խորհրդանշական իշխանի յարձակումը այլ ազգութիւններու կողքին՝ Աստուծոյ ժողովուրդին՝ մարմնաւոր Իսրայէլացւոց վրայ (յետոյ հոգեւոր Իսրայէլի), որու կը միանան «Գոմեր ու անոր բոլոր գունդերը, Թորգոմայի տունը հիւսիսի ծայրերէն, ու անոր բոլոր գունդերը … », կը հաստատէ միանգամընդմիշտ Աստուածաշունչի ճշտութիւնը «հիւսիսի» վերաբերեալ՝ նկատի ունենալով Հրեաստանի հիւսիսը:

Ջրհեղեղէն ետք ժողովուրդներու կազմութեան արմատները աւելի խոր եւ մասնայատուկ քննութեան կը կարօտի, սակայն կեդրոնանալով Յաբեթի տոհմին, եւ նկատի ունենալով Թորգոմայի հօր՝ Գոմերի հաստատման ցամաքամասը, աւելի տրամաբանական է ընդունիլ իր որդւոց եւս բնակութեան հաստատութիւնները մօտակայ տարածքներու վրայ ըլլալ, քան հազարաւոր քլմթ. հեռաւորութիւններով ընտրուած բնակավայրերը:

Այնպէս որ, Յաբեթ – Japhet կը նկատուի ըլլալ նահապետը՝ Բաբելոնէն սկսեալ սկզբնական տարածքներուն տիրացող «տուներու», այսինքն, Արարատեան բարձրաւանդակ, Կովկաս, Ասիա՝ արեւելեան, կեդրոնական եւ արեւմտեան, յետոյ մէկ կողմէն տարածուելով աւելի հիւսիսային երկրամասեր, ինչպիսիք, այսօրուայ ռուսականը, իսկ միւս կողմէ արեւմտեան երկրամասեր, այսինքն այսօրուայ եւրոպականը (արեւմտեան – արեւելեան), նաեւ ծայրագոյն արեւելքը՝ հնդկաստան, ապա դարերու ընթացքին դարձեալ, շարունակելով՝ հասնելու մինչեւ ամերիկաներ (հիւսիսային – կեդրոնական ու հարաւային):

 Gomer

ԳոմերGomer , Յաբեթի անդրանիկ որդին, ծնունդ տուաւ հետեւեալ «տուներուն».

Քիմերիաններու – Cimmerians, Կելտերու – Celts, Սկովտացիներու – Caledonians, Միլետոսացիներու – Milesian (Իրլանտացի-Irish), ՈւմբրիացիներուUmbrians, Հելուետեաններու – Helvetians (Զուիցերացի-Swiss), ԳաղատացիներGalatians, Արեւելեան Գոթացիներ – Ostrogoths, Արեւմտեան Գոթացիներ – Visigoths, Գոթեր – Goths (հին գերման ցեղ-ancient German race), Վանդալներ – Vandals (հին Գերման ցեղ-ancient German race) , Սկանտինաւիացիներ – Scandinavians, Յուտլանտացիներ – Jutes (Գերման ցեղ մը՝ որմէ մաս մը 5րդ դարուն հաստատուեցաւ Անգլիոյ Քէնթ գաւառի մէջ-a German race, some of whom had settled in Kent province, England, in the 5th c.), Տեւտոններ – Teutons, Փրանկներ Franks (Գերման ցեղ-German race), Բուրգունդացիներ – Burgundians, Գերմաններ – Alemanni, Գերմանացիներ – Germans, Պելճիքացիներ – Belgians, Հոլանտացիներ – Dutch, Լուքսեմպուրկցիներ – Luxembourgers, ԼիխշդայնցիներLiechensteiners, Աւստրիացիներ – Austrians, Զուիցերիացիներ – Swiss, Անգէլներ Angles (Անգլիա արշաւող Գերման ցեղ-invaders of a German race to England), Սաքսոններ – Saxons, Բրիտոններ – Britons, Անգլիացիներ – English, Կորնուալներ – Cornish, Իրլանտացիներ – Irish, Կալլէսցիներ – Welsh, Սկովտացիներ – Scots, Ֆրանսացիներ – French, եւ այլ ցեղախումբեր:

Ասքանազ – Ashkenaz , Գոմերի անդրանիկ որդին-the elder son of Gomer, ծնունդ տուաւ հետեւեալ «տուներուն».

Սարմադներ – Sarmatians, Ալաններ – Alans, Ասքաններ – Askaeni, Սկիւթացիներ – Scythians (այսօրուայ Սլաւ ժողովուրդներ-todays Slavic peoples), Սկանտինաւիացիներ – Scandinavians, Սաքսոններ – Saxons, Ռուսներ – Russ.

Րիփաթ – Riphat, Գոմերի երկրորդ որդին-the second son of Gomer, ծնունդ տուաւ հետեւեալ «տուներուն».

Բաֆլակոններ – Paphlagonians, առանց ստոյգ եւ յաւելեալ նշումներու:

Թորգոմայ – Togarma, Գոմերի կրտսեր որդին-the youngst son of Gomer, ծնունդ տուաւ հետեւեալ «տուներուն».

«Հայեր»«Armenians», ԹիւրքմեններTocharians.

Մագոգ Magog, Մոսոք – Meshek, Թոբէլ – Tubal, Յաբեթի որդիներէն, ընդունուած ընդհանրական կարծիքներու հակառակ, վերեւ նշուած զաւակաց նման բնակութիւն հաստատած են այսօրուայ կովկասեան, հայկական եւ թրքական տարածքներու վրայ՝ բայց ասոնք ճշգրտապէս, արեւմտեան Թուրքիա: «Հիւսիսի ծայրերը», Իսրայէլի հիւսիսը:

Ուստի, Յաբեթի եօթ որդիներէն առաջնեկի՝ Գոմերի եւ կարգ մը եղբայրներու «հայրենիքը» դարձած էր Բաբելոնի հիւսիսային երկրամասը, ուրկէ ժամանակի ընթացքին, բազմացած սերունդներով տեղափոխուելով այլ երկրամասեր՝ ցեղային միախառնութեամբ, միաձուլմամբ, ծագման նպաստեցին ժողովրդային նոր հաւաքականութիւններու:

Ուսումնասիրող մը հետեւեալը կը յայտնէ.

«We should realize that identifications sometimes refer to people who were found in or ruled over certain areas without necessarily comprising the bulk of the population. Also, it was an Age of Great Ethnic Migraion with nations moving backwards and forwards. It follows that one people could legitimately be identified with several places and several places could be given as the place of one people».

«Պէտք է գիտակցինք, որ ինքնութիւններու հաստատումները երբեմն կ՛ակնարկեն ժողովուրդի մը, որ գտնուած կամ իշխած է որոշ տարածքներու վրայ, առանց անհրաժեշտօրէն բնակչութեան արմատը կազմելու: Նաեւ, Ցեղային Տեղաշարժերու Մեծ Դար մըն էր՝ ազգերու դէպի ետ եւ դէպի առաջ շարժելով: Ուրեմն մէկ ժողովուրդ կրնայ իրաւացիօրէն բացայայտուիլ զանազան քաղաքներով եւ զանազան քաղաքներ կրնան տրուիլ որպէս երկիր մը մէկ ժողովուրդի»:

Հիմա  «հայոց»  աւանդական  նախահայրը՝

Հայկ

  • Հայկ, գ. 1. աւանդութեան համաձայն Հայոց նախահայրը՝  որմէ կու գայ Հայ անունը:

2. ընդհանրապէս հսկայ՝ որ Բազմաստեղաց ( = աստեղանուն՝ համաստեղութիւն ) կարգին դասուած է Ս. Գիրքի մէջ (ՅՈՎԲ, ԼԸ. 31, ԵՍԱՅԻ, ԺԳ. 10).

3. համաստեղութեան յատուկ անուն՝ որ Ս. Գիրքի հայերէն թարգմանութեան մէջ դրուած է Որիոնի տեղ՝ որ յունական դիցաբանութեան մէջ քաջ՝ նշանաւոր աղեղնաւոր է՝ զոր Զեւս երկինք փոխադրեց: Նոյնացուած է նաեւ ա՛յլ համաստեղութիւններու (Լուծ՝ Կշիռ՝ Բոյլք՝ Շամփուրք) եւ Հրատ մոլորակի հետ:

Հայոց լեզուի նոր բառարան,

Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Տոնիկ. Հրատ. Պէյրութ 1992.

ԳԻՐՔ ՅՈԲԱՅ ԼԸ : 31 Աստուածաշունչի հայերէն թարգմանութիւն:

(աշխ) – Բազմաստեղին *կապերը կրնա՞ս կապել,

Կամ թէ  Հայկին  կապերը կրնա՞ս քակել:

*կապերը = կամ՝ զուարճութիւնները:

(գրբ) – Խելամո՞ւտ իցես կարգի բազմաստեղաց եւ քո բացեա՞լ իցէ զպատրուակ Հայկին:

Job (Iyov) 38 [Tanach (Hebrew)]

31 :הַֽ֭תְקַשֵּׁר מַעֲדַנּ֣וֹת כִּימָ֑ה אֽוֹ־מֹשְׁכ֖וֹת כְּסִ֣יל תְּפַתֵּֽחַ

31 haṯəqaššēr maăḏannwōṯ kîmâ ’wō-mōšəḵwōṯ kəsîl təfatēḥa:

Septuagint – Եօթանասնից (the oldest Greek version of the Jewish Bible)

31 συνῆκας δὲ δεσμὸν Πλειάδος καὶ φραγμὸν Ὠρίωνος ἤνοιξας

Հայկի փոխարէն «Քէսիլ» է Եբրայերէն բնագրի մէջ:

Քէսիլ = քաղաքի մը անունն է, որ կը գտնուի Յուդայի որդւոց տարածքներու մէջ: ՅԵՍՈՒԱՅ ԺԵ :

21- Ու Եդովմի սահմանին քով հարաւային կողմը Յուդայի որդիներուն ցեղին վերջին քաղաքները ասոնք են. Կարեսէէլ, Եդեր, Յագուր, . . .

30- «Էլթուղադ, Քէսիլ, Հօրմա,

(գրբ) – եւ Եղթովլադ եւ Քուղ եւ Երմա,

Հայութիւն ստեղծող փափաքողներն ալ իրենց՝ ինչ որ շառաւիղներու բնակութեան տարածքներու մէջ կարգ մը գիւղերու անունները ընտրած են Քէսիլի նման՝  Հայկ …:

բայց

Հիմա Քէսիլ, որ Հրէից ցեղական ու քաղաքային անուանակրումն է՝ ու՞րկէ կու գայ արմատը:

Քէսիլ = Եբր.

«Անիկա ըրաւ Արջը, Հայկը ու Բազմաստեղը, ու հարաւին շտեմարանները»:

«Արջ» = Աշ: Ոմանց կարծիքով՝ Մեծ արջ համաստեղութիւնն է:

ԱՄՈՎՍԱՅ 5:8

Փնտռեցէք զանիկա որ Բազմաստեղը ու Հայկը շինեց …

(գրբ) – որ առնէ զամենայն եւ նորոգէ՝ …

Amos Tanach (Hebrew)

עֹשֵׂ֨ה כִימָ֜ה וּכְסִ֗יל וְהֹפֵ֤ךְ לַבֹּ֙קֶר֙ צַלְמָ֔וֶת וְי֖וֹם לַ֣יְלָה הֶחְשִׁ֑יךְ הַקּוֹרֵ֣א לְמֵֽי־הַיָּ֗ם וַֽיִּשְׁפְּכֵ֛ם עַל־פְּנֵ֥י הָאָ֖רֶץ יְהוָ֥ה8 שְׁמֽוֹ׃ ס

8 ‘ōśēh ḵîmâ ûḵəsîl wəhōfēḵə labōqer ṣaləmāweṯ wəywōm layəlâ heḥəšîḵə haqqwōrē’ ləmê-hayyām wayyišəpəḵēm ‘al-pənê hā’āreṣ yəhwâ šəmwō: s

ԵՍԱՅԵԱՅ 13:10

(աշխ) – Վասն զի երկինքի աստղերը ու անոնց համաստեղութիւնները իրենց լոյսը պիտի չտան.

(գրբ)1 – Աստեղք երկնից Հայկիւն հանդերձ եւ ամենայն զարդուն երկնից՝ լոյս մի՛ տացեն:

(գրբ)2 – Զի աստեղք երկնից՝ եւ աստեղատունք նոցա հանդերձ եւ ամենայն զարդուն երկնից՝ լոյս մի՛ տացեն:

Isaiah 13 : Septuagint – Եօթանասնից (հին յունարէն բնագիր):

10 οἱ γὰρ ἀστέρες τοῦ οὐρανοῦ καὶ ὁ Ὠρίων καὶ πᾶς ὁ κόσμος τοῦ οὐρανοῦ τὸ φῶς οὐ δώσουσιν καὶ σκοτισθήσεται τοῦ ἡλίου ἀνατέλλοντος καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φῶς αὐτῆς

Orion յտ. ան. ար. Հսկայ յաղթանդամ եւ որսորդ անուանի (ըստ առասպելաց). Որիոն:

գ. ար. Համաստեղութիւն ինչ հարաւային կիսագնդին. Հայկ: Le lever d’Orion.

Բառագիրք ի գաղղիերէն լեզուէ ի հայերէն,

Նորայր Ն. Բիւզանդացի: Տպարան Ա. Յ. Պօյաճեան, Կոստանդնուպոլիս, 1884:

ORION. Իտ. Orione. (Ὠρίoν). Որիոն. – Դիցաբ. Որդի Հիրիայ, եւ ըստ առասպելին ելեալ ի մորթոյ երնջոյ:

– Առ Պարթեւս է աստուած պատերազմի:

– Աստղաբ. Մի ի պայծառագունից աստեղատանց հաստատութեան երկնից, փոքր մի խոնարհագոյն քան զԱլտէպարան, զԿառավար եւ զԵրկուորեակս. Կիսով չափ ի հիւսիսային կիսագնտի, եւ միւս կիսովն ի հարաւայնում:

– Թարգմանիչք աստուածաշունչ տառիցն զաստեղատունս զայս կոչեցեալ են յանուն նախնոյն մերոյ՝ Հայկ:

Dictionnaire des Arts, des Sciences et des Lettres,

P. Emanuel Dr. Kaciuni : St. Lazare, Venise, 1892.

  • ՀԱՅԿ (այ), գ. 1. Հաւանօրէն՝ նախնի հայերի ազգային աստուածը կամ աստուածազարմ դիւցազն, հսկայական ոյժով, կորովի աղեղնաւոր, որ ապա մարդկացել է եւ ժողովրդական աւանդութեամբ դարձել է հայ ազգի նահապետը, որից եւ ազգը ժառանգել է հայ անունը: 2. (կրօն.) (սեռ. Հայկ՛ից), Ընդհանրապէս՝ հսկայ, որ ծնված է հրեշտակների ամուսնութիւնից կանանց հետ, կմ հրեշտակ, որի ամուսնութիւնից կանանց հետ ծնվում են հսկաներ: 3. Որիոն աստեղատունը:

Հայերէն բացատրական բառարան,

Ստեփան Մալխասեանց: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն, Երեւան, 1944:

  • ՀԱՅԿ «փոքր» (ԲՀ):

Անստույգ  բառ:  Ծագումն  անհայտ  է:

Հայերէն ստուգաբանական բառարան,

Գեւորգ Ջահուկյան, «Ասողիկ» Հրատարակչություն, Երեւան, 2010:

  • ՀԱՅԿ «փոքր». Հայ «հսկայ»: (յգ. Հայք «հսկայք» ձեւով): – Անշուշտ մեր ազգի եւ մեր նախահոր անունն է. Բայց թէ ո՞րտեղից է առնում այս իմաստները՝ հայտնի չէ:

Հայերէն արմատական բառարան,

Հրաչեայ Աճառեան: Երեւանի Համալսարանի Հրատարակչութիւն, Երեւան, 1926:

  • ՀԱՅԿ, գ. (աստղգ.) Լուծ, Կշիռ, Լուծատլի, Օրիոն (համաստեղության անուն):

Հայոց լեզվի հոմանիշների բացատրական բառարան,

Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան: Երեւանի Պետական Համալսարան, Երեւան, 2009:

  • ՀԱՅԿ [գ.] (համաստեղութիւն) Լուծ, Կշիռ:

Հայկ, ի, իւ. Կամ այ, աւ. գ. 1. որդին Թորգոմայ՝ Հայու ազգին նահապետը: 2. աստեղատուն մը: 3. հսկայ:

Առձեռն բառարան հայկազնեան լեզուի,

Հայր Մկրտիչ Աւգերեան եւ Հայր Գրիգոր Ճէլալեան: Սուրբ Ղազար, Վենետիկ, 1865:

  • ՀԱՅԿ, ար. Ծագումն  անհայտ.  Orion Համաստեղության անունն է:

Հայկ, որդի Թորգոմի, Նոյ նահապետի թոռան թոռան որդին. Ծնվել է Ասորեստանում. Չճանաչելով Բէլի աստվածությունը, ապստամբեց նրա դեմ, գաղթեց իրեններով դեպի հյուսիս, հաստատվեց Վանայ ծովի արեւմտեան կողմը, եւ հիմնադիր եղավ հայ ազգի եւ պետության: Բէլը իր բանակով արշավեց նրա վրա, բայց պատերազմում հաղթվեց եւ սպանվեց Հայկի ձեռքով: Մեռել է Ն.Ք. 2026թ. Ըստ Չամչ:

Հայոց անձնանունների բառարան:

Հրաչեայ Աճառեան: Երեւանի Պետական Համալսարան, Երեւան, 1946:

  • ՀԱՅԿ هَيْق հայկ «ջայլամ, երկարավիզ, երկարահասակ»:

Պատմութիւնը անշուշտ բանասէրներու եւ պրպտողներու ջանքերով պիտի պարզէ թէ ինչպէ՜ս Հայկ կամ Հայք հայ անունները հագած ենք: Արդեօ՞ք հսկայ, զայրոյթ, բարեձեւութիւն իմաստները պէտք է փնտռենք անոնց մէջ թէ, ինչպէս նորեկները Հայաստանի մէջ աղբար կոչուեցան, այն ատեն ալ خَي խայ «եղբայր» կոչուած էին եւ այդպէս ալ մնացին:

Մեր արմատները նոր լոյսի տակ

Վարդգէս Ուրիշեան: Meshag Printing & Publishing, Fresno, 1998.

իսկ  ի՞նչ  է  ՀԱՅ:

  • ՀԱՅ جَيئَة կայըա «աղտ, թարախ, նեխած ջուր»:

ՀԱՅ جاه կահ «հսկայ»:

Մեր արմատները նոր լոյսի տակ

Վարդգէս Ուրիշեան: Meshag Printing & Publishing, Fresno, 1998.

  • ՀԱՅ III «հսկա» (ԲՀ՝ հայք «հսկայք»):

Թերեվս հայք եվ Հայկ բառերի զուգորդումից բխեցված մեկնություն:

Հայերեն ստուգաբանական բառարան,

Գեւորգ Ջահուկյան: «Ասողիկ» Հրատարակչություն, Երեւան, 2010:

Այս բոլոր բառարանային մասնագիտական ու մասնաւորաբար Աստուածաշնչական ճշդումները կը փաստեն, որ «հայ» եւ «հայկ» կարկտանները պարզապէս ծառայած են «մեզի անուն ստանանք» Բաբելոնական սատանայութեանց:  ԾՆՆԴՈՑ 11:4

Հին ժողովրդաց պատմաժամանակագրական գրութիւնները ընդհանրապէս անստոյգ եւ անկապ են ինչ կը վերաբերի իրենց արմատներու ինքնութեանց:

Այս առումով, Մովսէս Խորենացիի «հայոց պատմութիւնը», ինքնին անվաւերագրական է: Ընդօրինակութիւններու  համադրութեամբ  Լիիրաւ  ԱՌԱՍՊԵԼՈՒԹԻՒՆ:

Յատկապէս նկատի ունենալով իր առաջին հատորի մէջ նկարագրած «Հայկեան» «պեղումնային» յայտնաբերումներու մասին՝ հիմնուելով ոմն Մար Աբաս Կատինայ՝ ասորի հեղինակի թարգմանական աշխատանքի վրայ, ինչ կը վերաբերի «հայոց» շառաւիղին, որ Կատինան իբր գաղած ըլլայ Պարթեւեան արխիւներէ՝ որոնցմէ հետաքրքրուած ու թարգմանած է միայն «հայկական» ընկերութեան կազմութիւնը:

Սակայն, նման արխիւներու գոյութիւնը փաստացի իրողութիւն չէն եղած:

Առաւելաբար, երբ Աստուածաշունչը Խորենացու կողմից կը համարուի «անարժան», որովհետեւ այդտեղ իբր չկան իր  «նախնիները» …:

Ուստի Խորենացին գտաւ «զհաւատին ի հնոց պատմութեանց, մերով մասամբ ամենեւին անսուտ » …:

«Յաբեթ ծնանի զԳամեր,

Գամեր ծնանի զԹիրաս,

Թիրաս ծնանի զԹորգոմ,

Թորգոմ ծնանի զՀայկ,

Հայկ ծնանի զԱրամանեակ,

Արամանեակ ծնանի զԱրամայիս,

Արամայիս ծնանի զԱմասիայ»,

եւյլն. Եւյլն …

Մ. ԽՈՐԵՆԱՑԻ, ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ ՀԱՅՈՑ, գրաբար-արեւելահայերէն, էջ 32-33, Հայպետհրատ Երևան 1961թ.

 

Խորազդեցիկ այս տգիտութիւնը «հայոց» մեծն «պատմահայր», «աստվածաբան» ու «եպիսկոպոս» Խորենացու կողմից ներելի չէ, որ Աստուածաշունչը կարդալով տակաւին մնացած է կոյր՝ անոր խորիմաստութենէն՝  ՃՇՄԱՐԻՏ  ԳԻՏՈՒԹԵՆԷՆ,  մի խօսքով՝ « առ ի յիմաստն տխմարութիւն » …:

«Գամեր ծնանի զԹիրաս,

Թիրաս ծնանի զԹորգոմ», ???

«Յաբեթի որդիները Գոմեր, Մագոգ, Մադա, Յաւան, Թոբէլ, Մոսոք ու Թիրաս էին:

Եւ Գոմերի որդիները Ասքանազ, Րիփաթ ու Թորգոմայ էին»:

ԾՆՆԴՈՑ Ժ: 2-3

Հայոց արմատներուն կապակցուած կրկնակի խայտառակութիւն-ստաբանութիւնը տակաւին կը վերաբերի Հայկ – Բէլ առասպելամարտին:

Բէլ = Բաբելոնական Դիք:

«Եւ Բաբելոնի մէջ Բէլի այցելութիւն պիտի ընեմ,

Ու անոր բերնէն՝ անոր կլլածը պիտի հանեմ.

Ու մէյմըն ալ ազգերը անոր պիտի չդիմեն, = անոր պիտի չպաշտեն (Ֆ.Ս.)

Բաբելոնի պարիսպն ալ պիտի փլչի»:

ԵՐԵՄԵԱՅ 51:44

Հայոց պատմութեան ստից Բէլը անտարակոյս Նեբրովթն է: Նոյի որդւոյն՝ Քամի թոռնիկը՝ Քուշի որդիներէն:

Ուստի թատերախաղը հետեւեալն է:

«Հայոց Հայկը» Նոյի «5րդ սերունդն» է: Նեբրովթ՝ 4րդը:

Ջահել Հայկ, որպէսզի օգտագործուի «մեզի անուն ստանանք» գաղափարախօսութեան ի սէր, ինչպէս էր Դաւիթ ընդդէմ Գողիաթի, ուստի հնարուեցաւ թատերական մի արար, ուր փոքրիկն հայկ տապալեց հսկայ Բէլին: Որովհետեւ, եթէ Բաբելոնեան աշտարակի լեզուական խառնակութիւնը տեղի ունեցաւ ջրհեղեղէ նուազագոյնը հարիւր տարի ետք, երբ Փաղէկ մօտ հարիւր տարեկան էր, «քանզի երկիր անոր օրերը բաժնուեցաւ» (ԾՆՆԴՈՑ Ժ:25), կը նշանակէ Նեբրովթ առնուազն հարիւր տարեկան աւելի պիտի ըլլար հայկիկէն …:

Հայկի առասպելական դրուագի նման տակաւին կան այլ ժողովրդաց դիւցազնավէպերը, ինչպիսիք օրինակ, հունաց Զեւսի փախուստը դէպի կովկաս, ու տիտաններուն պարտութեան մատնելը:

Բայց ամենամեղադրելին այն է, որ հայկին վերակենդանացնելով, իր ցեղակիցները զինք դարձուցած են երկնքի համաստեղութիւններէն մին՝  «հայկ»:

Իսկ որպէսզի այս բոլորը ստանան սատանայի թագը, պէտք է հարուածել նաեւ Աստուածաշունչի հայերէնի թարգմանիչները, զորս ինքզինքնին թոյլատրած են «հայկական» դրօշը բարձրացնելու Աստուծոյ խօսքով, որոնց կարգին  «հայկ համաստեղութիւնը» …:

«Եթէ մէկը ասոնց վրայ բան մը աւելցնէ, Աստուած ալ անոր վրայ պիտի աւելցնէ այն հարուածները որոնք այս գիրքին մէջ գրուած են.

«Եւ եթէ մէկը այս մարգարէութեան գիրքին խօսքերէն բան մը պակսեցնէ, Աստուած ալ անոր բաժինը պիտի պակսեցնէ կենաց գիրքէն …»:

ՅԱՅՏՆՈՒԹԻՒՆ ՅՈՎՀԱՆՆՈՒ 22:18-19

ԱԶԳ

Ազգի կազմութեան բաղադրիչները:

Մարդիկ, որոնք ինչ որ չափով կազմուած են,

1. արենակցական կապակցութեամբ, եւ

2. լեզուական միութեամբ, ու

3. հայրենական / աշխարհագրական սահմանուած տարածքով, ապա

4. պետական՝ կեդրոնական կառավարական ղեկավարութեամբ, եւ վերջապէս՝

5. դաւանանքով (կրօնական հաւատալիքով):

Իսկ՝ Ժողովուրդը = որպէս արմատ ունի, պարզապէս, համահայրութիւն, արենակցութիւն – consanguinité.

Ընդունինք, որ «հայոց» համահայրը՝ արենակցական առումով եթէ կը շարունակէ մնալ մի շինծու Հայկ՝ աւանդական, առասպելական, բայց իրեն յաջորդող ժամանակաշրջանները ո՛չ մի կերպ չեն յաջողած փաստելու ԱԶԳԱՅԻՆ գոյակցութիւն մը: Նոյնն է եւ Մակեդոնական կերպարով Տիգրան Մեծ կոչուած մի «հայորդու» ստեղծած ժողովրդային խառնակութիւններու խնամիական կարճատեւ «կայսրութիւնը»:

Ի մասնաւորի, երբ նկատի կ՛ունենանք այլ կայսրութիւններու նման տարբեր ազգայիններու բռնի տեղափոխումները ի «Հայաստան», որոնց կարգին, բազմահազար հրեաներ:

Իսկ հրեաներու վերաբերեալ «մեր» մէջ արմատաւորուած ճիւղերը հիմա թողնենք մի կողմ:

Այսօրուայ իրադրութիւնը կը շարունակէ մնալ նախնական փաստերու շառաւիղային կապակցութիւնը:

1. Արենակցական կապակցութի՞ւն: ԵՐԲԵՒԷ:

Տեսանք, որ տեղաշարժումները, իրարամէջ մարտերը, մէկզմէկ կոտորումները, միմիանց տարածքներու յափշտակումները, միաձուլումներն ու միախառնութիւնները գլխաւոր առանձնայատկութիւններն էին, ու են՝ վերապրած ժողովուրդներու, մի խօսքով՝  ԳԱԶԱՆՄԱՐԴՈՒ:

2. Լեզուական միութի՞ւն: ՔԱՒ ԼԻՑԻ:

Լեզուական բաժանմունքները արդիւնք եղան ԱՍՏՈՒԾՈՅ ծրագրաց ըմբոստութեանց, որոնց մասնակից եղան Յաբէթայ՝ Թորգոմայ շառաւիղը, եւ որոնց շարունակութիւնը կատարելագործուեցաւ նոյն բաժանուած լեզուներու ենթալեզուներով՝ բոլոր ժողովուրդներու, ազգերու կարգին՝ «հայերու» պարագային եւս, բարբառ-գաւառաբարբառներու ստեղծագործութիւններով, եւյլն:

Առաւելաբար, վաղուց ի վեր հայերէնախօսութիւնները բազմապատկուած են իրենց արեւելահայերէնի, արեւմտահայերէնի ու ասոնց բարբառներու կողքին՝ արաբահայերէնով, պարսկահայերէնով, եւրոպահայերէնով (իրենց երկրներով), ամերիկահայերէնով, ռուսահայերէնով, եւյլն, եւյլն …:

Ով ինչպէս կ՛ուզէ, կը խօսի իր գիտցած «հայերէնը»:

3. Հայրենական / աշխարհագրական տարա՞ծք: ԲԱՑԱՐՁԱԿԱՊԷՍ:

Այսօր գոյութիւն ունի խախուտ սահմանային անորոշ եւ խարդախուած տարածքներով «հայկական» հայրենիք, որու քաղաքացիները ունին Ո՛Չ տարածքային ամբողջականութիւն, Ո՛Չ լեզուական, Ո՛Չ կրօնական, Ո՛Չ իսկ ազգայնական համադրումներ:

4. Կառավարական / պետական հեղինակաւորութի՞ւն: Աստուած մի արասցէ:

Կա՞յ հայկական պետականութիւն. Ո՛Չ: Կա՛յ ԱՒԱԶԱԿԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆ:

Մաֆիական սիսթեմ:

5. Կրօնական դաւանանքի միասնականութի՞ւն: ՍՏԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ:

20րդ դարու առաջին ցեղասպանական ոճիրը համարուած «հայոց» դէմ իրագործուած մարդասպանական ոճիրը նոյնպէս տեղի չունեցաւ համազգայնութեան դէմ, որոնցմէ փրկութեան արժանացան, դաւանական առումով գլխաւորաբար ոչ առաքելական / լուսաւորչական համայնքները …:

Իսկ ընդհանուր առմամբ առաքելական համարուած «եկեղեցին հայկական» չունի Աստուծոյ հաճութիւնը, իր սատանայական ծիսակատարութիւններով՝ ժառանգուած ՈՉ ՀԱՅ Թորքոմայ օրերից, որոնց վրայ իր սատանայական քրիստոնէութեան կնիքը զարկաւ ՈՉ ՀԱՅ  ԳՐԻԳՈՐ ՊԱՐԹԵՒ:

Ազգը …

« Այժմ՝ այսքան երկար որոնումներից յետոյ կարող ենք արդէն փորձել պատասխան տալու մեր հիմնական հարցին, թէ ինչ է ազգը:

«ա) Ազգը մարդկային մի ինքնատիպ խմբակցութիւն է, հաւաքական (collectif) միութիւն, որի անդամները՝ ազգ կազմող մարդիկ կապուած են իրար հետ ու իրար մէջ. –

ա) Մասամբ ցեղային կապերով (ընդհանուր ծագում, արիւնակցութիւն, ազգակցութիւն),

«բ) Մասամբ պետական կապերով (ներկայում կամ անցեալում, պետութեան ներսը կամ պետութիւնից դուրս, բայց միշտ նեցուկ ունենալով զայն),

«գ) Մասամբ տերիտորեալ կապերով (երկրային, աշխարհագրական ընդհանրութիւն),

«դ) Մասամբ կրօնական կապերով (դաւանանքի, եկեղեցական կազմակերպութեան ընդհանրութիւն),

«ե) Մասամբ – ու գլխաւորապէս – լեզուային կապերով (լեզուային միութիւն),

«զ) Մասամբ քաղաքական – ու ամբողջովին ազգային – պատմութիւնով (ընդհանուր անցեալ ու այդ անցեալի կենդանի յիշողութիւններ, ընդհանուր յաջողութիւններ ու տառապանքներ, պատմական հաստատութիւններ ու աւանդութիւններ),

է) Մասամբ կենցաղային կապերով (ընդհանուր նիստ ու կաց, սովորութիւններ, վարքեր ու բարքեր, բարոյահասկացողութիւն ու իրաւահասկացողութիւն, ընտանեկան ու հանրային փոխյարաբերութիւններ):

Յովհաննէս Քաջազնունի, «ԱԶԳ ԵՒ ՀԱՅՐԵՆԻՔ»

Յովհաննէս Քաջազնունիի ԱԶԳ եզրի վերոնշեալ սահմանումը փաստացի տուեալներու հիմամբ կը մնայ պարզապէս ՏԵՍՈՒԹԻՒՆ:

Որովհետեւ, պատմական վկայութիւնները կը հաստատեն գոյութիւն ունեցող մի հայ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ – չըսելու համար խառնածին ցեղախումբ – բայց երբեւէ հայ ԱԶԳ:

ՖԻԼԻՓ  ՍԱՍՈՒՆ /  PHILIP  SASOUN

25 Փետրուար / February 2016


Comments are closed.