ՅԻՍՈՒՍ ՔՐԻՍՏՈՍ՝ ԵԲՐԱՅԱԽՕՍ

ՅԻՍՈՒՍ ՔՐԻՍՏՈՍ՝

ԵԲՐԱՅԱԽՕՍ

JESUS CHRIST

JEWISH SPEAKER

ՅԻՍՈՒՍ ՔՐԻՍՏՈՍ ԵԲՐԱՅԱԽՕՍ ԷՐ:

Հակաճառող գիտնականներու, աստուածաբաններու եւ այլ մասնագէտներու միջեւ գլխաւոր տարակածութիւնը մնացած է Յիսուս Քրիստոսի գործածած լեզուն, որով մէկ կողմէն կը պաշտպանուի եբրայերէնը, միւս կողմէ արամերէնը, ամէն ոք իր առաջադրած դէզը պնդելով:

Սակայն, պատմական եւ տրամաբանական տուեալները կարելի է օգտագործել, ըստ այնմ կողմնորոշուելու:

Քրիստոսէ առաջ երկու հազարամեակէ ի վեր գործածուած Արամերէնը (նախապէս Քաղդէարէն կոչուած) վերապրած է Ասորական կայսրութենէն մինչեւ Հռովմէականը, գոյատեւելով մինչեւ 500 թուականը, հ.դ.:

Ուստի, շատ բնական է, որ այդ լեզուն գերակշռող ազդեցութիւն ունենայ տարածաշրջանի ժողովուրդներուն վրայ: Ասիա, Միջագետք, Միջին Արեւելք, եւյլն:

Արամերէն գրուած են օրինակ, Աստուածաշունչի կարգ մը գլուխներ եւ համարներ, ինչպիսիք՝ Եզրասայ գրքէն, ապա Երեմեայ եւ Դանիելի մարգարէութենէն: Սակայն անժխտելի իրողութիւն է Աստուածաշունչ Մատեանի ՀԻՆ ՈՒԽՏԻ 39 գրքերը ամբողջութեամբ Եբրայական բնագիր համարելը:

Աստուածաշունչի քաղդերէն մեկնական թարգմանութեան (Թարգում – Targum) ամենահին տարբերակը գոյութիւն ունեցած է մօտ երեք դար առաջ, հ.դ.ա.:

Այդ աշխատանքը նպաստած է լուսաբանելու՝ բառեր ու արտայայտութիւններ, ինչ որ իմաստի առումով մթութեան մէջ կրնար պահել ընթերցողը:

Օրինակ. Հայերէն աշխարհաբար թարգմանութեան պարագային «Աստուծոյ որդիներու» ինքնութիւնը յստակ չէ, մինչ գրաբարի թարգմանութիւնը բնագրին մօտիկ ըլլալով, կը բացայայտուի «հրեշտակներու» ինքնութիւնը:

(աշխ) – « … Ու երբ Աստուծոյ բոլոր որդիները ցնծութեամբ կ՛աղաղակէին»:

(գրբ) – « … Եւ ամենայն հրեշտակք իմ գովեցին»:

ՅՈԲԱՅ 38:7

Սակայն, աշխարհաբար կամ գրաբար՝ Նեբրովթի ընդդիմադիր հանգամանքը մնացած է անորոշ, հակառակաբար Եբրայական բնագրին, որտեղ նախադրութիւնը պարզորոշուած է «դէմ» բառով, բայց ոչ թէ հայերէնի ու այլ թարգմանութեանց նման անորոշութիւն բնորոշող բառով՝ «առաջ»:

(աշխ) – « Ասիկա Տէրոջը առջեւ զօրաւոր որսորդ մըն էր …»:

(գրբ) – « Եւ նա էր սկայ որսորդ առաջի Տեառն …»:

ԾՆՆԴՈՑ 10:9

Եբրայերէն եւ Արամերէն լեզուները կը դասուին Սէմական լեզուաընտանիքին: Համարեայ նոյնանման, որոշակի տարբերութիւններով սակայն, ու արաբերէնի պէս կը գրուին աջէն ձախ: Բայց առաջինը կը գերազանցէ երկրորդը, իր գոյութեամբ: Իսկ տրուած ըլալով, որ Արամերէնը գերադասուած է այնպիսի տարածաշրջանի եւ վաճառականական, քաղաքական, դիւանագիտական կայսերական ժամանակաշրջանի մէջ, որով ազդուած է «հայկական բարձրաւանդակ» կոչուած տարածքի բնակիչներու կողմէ եւս՝ որու իբրեւ արդիւնք մինչեւ օրս տակաւին փողոց թափուած կը մնայ «հայկական արամերէն» արտայայտութիւնը, կամ նոյնիսկ «արամերէնը հայերէն» է լօզունքը:

Իսկ երբոր «մեզի անուն ստանանք» (ԾՆՆԴՈՑ 11:4) գաղափարախօսութեան սիրոյն ջանք թափուեցաւ «ազգային ինքնութիւն» ստեղծելու, այս անգամ 5րդ դարուն, հ.դ. «ստեղծուած» գրերու գիւտով զԱստուած դարձուցինք «հայ», ու Խորենացիներէն ժառանգեցինք նոր լօզունք մը՝ «Աստուած հայերէն խօսեցաւ մեզի հետ» …:

Յիսուս Քրիստոսի արամերէնախօսութեան դէզի պաշտպանները կ՛ըսեն, թէ «Արամերէնը Ասորեստանի գլխաւոր լեզուն էր, եւ որ Բաբելոն գերեվարուած հրեաներու կողմէ ալ գործածուեցաւ»:

Նաեւ այն, որ «Յիսուսի ապրած ժամանակաշրջանը բազմամշակութային եւ բազմալեզու գործածութեան օրեր էին», հետեւաբար եբրայախօս հրեաները սակաւաթիւ էին:

Միւս կողմէ սակայն, կը հաստատեն, որ «հակառակ արամերէնի ոտնձգութեան, եբրայերէնը հրեաներու համար կը շարունակէր մնալ սուրբ լեզու»:

http://www.hebrew4christians.com/Articles/Jesus_Hebrew/jesus_hebrew.html

Բնականաբար, եւ այս «սուրբ լեզուի» պահպանումն է, որ գոյատեւեց ու օգտագործուեցաւ Քրիստոսի ժամանակուայ հրէից կողմէ՝ իրենց այլազան բարբառներով, երբեմն միախառնուած արամերէնով:

Ճիշտ այնպէս, ինչպէս «հայերը» արտագաղթէ ետք ուզեցին պայքար մղել «հայապահպանման» սիրոյն, ու շարունակել գործածել «հայերէնը», որով մեռելներէն յարութիւն առաւ այսօրուայ բազմագաղութային, բազմաերկրային ինչ որ մի «բազմահայերէն» լեզու …:

Հետեւաբար անտրամաբանական պիտի ըլլար ընդունիլ, որ 70 տարուայ գերութիւն ապրած հրէաները Բաբելոնի մէջ մէկ օրէն միւսը ուրացած ըլլան իրենց նահապետական լեզուն:

Արտերկրի հայկական 50 գաղութներու մէջ փոձեցէք մի՛այն հայերէնով գիտաժողով մը ներկայացնել, ու պիտի տեսնէք արդիւնքը: Հազիւ մէկ երկու միջին արեւելեան գաղութի մէջ կրնայ յաջողիլ, բայց մնացածները դատապարտուած են ֆիասքօ ապրելու:

Նէեմեայ դպիրը Երուսաղէմի մէջ գրած իր գրքով (5րդ դար, հ.դ.ա.) անդրադառնալով կարգ մը Հրեաներու օտարազգի կանանց հետ ամուսնացած ըլլալուն՝ նամանաւանդ երբ անոնց երեխաները չէին խօսէր իրենց լեզուն, կը շեշտէ, որ «Այս պատճառաւ անոնց հետ վէճ ըրի ու զանոնք նզովեցի, եւ անոնցմէ մէկ քանին ծեծեցի ու մազերնին փետեցի. …»: ՆԷԵՄԵԱՅ 12:25


Ուստի եբրայերէնի հանդէպ խսպահանջութիւնը գոյատեւած է, նոյնիսկ եթէ անոր կից արամերէնը իբրեւ տիրող կայսերական լեզու, գործածուած է միաժամանակ՝ որոնց կարգին ինչու չէ, նաեւ Յունարէնը: Մանաւանդ, երբ այս երրորդ լեզուով գրուած են ՆՈՐ ՈՒԽՏԻ 27 գրքերը (Աւետարաններ, Գործեր, Թուղթեր, Մարգարէութիւններ): Մատթէոսի աւետարանը նախապէս գրուած է եբրայեցերէն:

Բայց մնացածներով անգամ յաճախ նշումներ կատարուած են «եբրայերէն» բառերու մասին:

օրինակ.

«Երուսաղէմի մէջ՝ Ոչխարներու դրան քով աւազան մը կայ, որ եբրայերէն Բեթհեզդա կը կոչուի …»: ՅՈՎՀԱՆՆՈՒ 5:2

«Անոնք ալ առին Յիսուսը ու տարին. եւ ինք՝ վերցնելով իր խաչը՝ գնաց Գանկ կոչուած տեղը, որ եբրայերէն Գողգոթա կը կոչուի»: ՅՈՎՀԱՆՆՈՒ 19:17

«եւ իրենց վրայ թագաւոր ունէին անդունդին հրեշտակը, որուն անունը եբրայերէն Աբադոն է, իսկ յունարէն՝ Ապողիոն»: ՅԱՅՏՆՈՒԹԻՒՆ 9:11

«Եւ հաւաքեցին զանոնք տեղ մը, որ եբրայերէն Արմագեդոն կը կոչուի»:

ՅԱՅՏՆՈՒԹԻՒՆ 16:16

Առաքեալներն ալ խօսած են եբրայերէն.

« …Պօղոս՝ սանդուխին վրայ կայնելով՝ ձեռքը շարժեց ժողովուրդին: Երբ խոր լռութիւն եղաւ, եբրայական բարբառով խօսեցաւ անոնց եւ ըսաւ». Գ.ԱՌԱՔԵԼՈՑ 21:40

«(Երբ լսեցին թէ եբրայական բարբառով կը խօսէր իրենց, ա՛լ աւելի հանդարտ կեցան:)» Գ.ԱՌԱՔԵԼՈՑ 22:2

Յիսուս, Դամասկոսի ճանապարհին Պօղոսի յայտնուած պահուն խօսած է եբրայերէն.

«Երբ մենք բոլորս գետին ինկանք, լսեցի ձայն մը՝ որ կ՚ըսէր ինծի եբրայական բարբառով. “Սաւո՛ւղ, Սաւո՛ւղ, ինչո՞ւ կը հալածես զիս. տաժանելի է քեզի՝ աքացել խթանի դէմ”:

«Ես ալ ըսի. “Դուն ո՞վ ես, Տէ՛ր”: Եւ ան ըսաւ. “Ես Յիսուսն եմ, որ դուն կը հալածես»:

Գ.ԱՌԱՔԵԼՈՑ 26:14-15

Բաբելոնի աշտարակեան ըմբոստութեան պատճառաւ Աստուծմէ լեզուներու խառնակութիւնը կորստեան չմատնեց Ադամի օրերէն գոյատեւած խօսակցական լեզուն, որովհետեւ Սէմի սերունդէն Ղովտի հօրեղբայր Աբրամը (Աբրահամ), կ՛անուանուէր «Եբրայեցի Աբրամ»: ԾՆՆԴՈՑ 14:13

Յիսուս փոքրուց ստացաւ հրէական դաստիարակութիւն.

«Եւ մանուկը կը մեծնար ու հոգիով կը զօրանար՝ իմաստութեամբ լեցուած, եւ Աստուծոյ շնորհքը անոր վրայ էր»: ՂՈՒԿԱՍՈՒ 2:40

Ճիշտ այնպէս, ինչպէս Պօղոս առաքեալ.

«Եւ ան ըսաւ. «Ես հրեայ մարդ մըն եմ՝ ծնած Կիլիկիայի Տարսոնին մէջ, բայց մեծցած հոս՝ այս քաղաքին մէջ՝ Գամաղիէլի ոտքը, եւ ճշգրտապէս կրթուած մեր հայրերու Օրէնքին համաձայն: Նախանձախնդիր էի Աստուծոյ, ինչպէս այսօր դուք բոլորդ»: Գ.ԱՌԱՔԵԼՈՑ 22:3

«Եբրայեցի մը՝ Եբրայեցիներէն, …»: ՓԻԼԻՊՊԵՑԻՍ 3:5

Վերջապէս, Յիսուսի արտասանած վերջին բառերը, որ ՍԱՂՄՈՍԱՑ 22:1 մարգարէութեան կատարումն է, դարձեալ կարելի չէ եղած փաստել արամերէն ըլլալը:

« Էլի, Էլի, լա՞մա սաբաքթանի». ՄԱՏԹԷՈՍ 27:46

« Էլօի, Էլօի, լա՞մա սաբաքթանի». ՄԱՐԿՈՍԻ 15:34

Այս բոլորով ցանկութիւն չկայ ո՛չ փոխատառութեան, ո՛չ ալ լեզուաբանութեան խորազնին վերլուծումներ թափելու, ո՛չ իսկ եզրափակելու, թէ «Ա՛յս է Յիսուսը, Հրեաներուն թագաւորը»: ՄԱՏԹԷՈՍ 27:37

Ինչպէս որ համատարած է ի մասնաւորի «հայոց» պարագային՝ Աստուածաշունչը նկատելով Հրէից պատմութիւն:

Յանցանքի մեծ բաժինը կը վերագրուի «եկեղեցւոյն հայկական»: Որովհետեւ չէ կարողացած իր հօտը սնուցանել Աստուածաշունչի ճշմարիտ գիտութեան հոգեւոր սնունդով: Եւ այդ նոյն ԱՍՏՈՒԾՈՅ ԽՕՍՔԸ դարձուցած է «հայ ազգային կրօն»:

«Յիսուս պատասխանեց. «Իմ թագաւորութիւնս այս աշխարհէն չէ: Եթէ իմ թագաւորութիւնս այս աշխարհէն ըլլար, իմ սպասաւորներս կը պայքարէին՝ որ ես չմատնուիմ Հրեաներուն ձեռքը: Բայց հիմա՝ իմ թագաւորութիւնս ասկէ չէ»:

« …Ես այս բանին համար ծնած եմ, եւ ասոր համար աշխարհ եկած, որպէսզի ճշմարտութեան համար վկայեմ. Այն ամէնը որ ճշմարտութենէն է՝ իմ ձայնիս ականջ կը դնէ»: ՅՈՎՀԱՆՆՈՒ 18:36-37

Jesus before Pilate by Brian Jekel

Ո՞ր  լեզուով  զրուցեցին  ՅԻՍՈՒՍ  եւ  ՊԻՂԱՏՈՍ  այս  պահուն.  Յունարէ՞ն,  թէ  Լատիներէն:

Շատ հաւանաբար երկրորդ վերապրած կայսերական լեզուով՝ յունարէն: Այս առումով ալ տարակարծութիւններ կան, իբրեւ թէ այդ ժամանակուայ տիրող՝ Հռովմէական կայսրութեան բարձրաստիճան անձինք պիտի չընկրկէին իրենց լեզուն ոտնակոխելով յաղթահարուած յունականը գործածելու, ոչ իսկ եբրայերէնը: Բայց կառավարական մակարդակի պաշտօնեաներ կ՛ուսանէին յունարէնը, ինչպէս նաեւ պաշտօնական փաստաթուղթեր ալ կը թարգմանուէին յունարէնի:

Հետեւաբար, Յիսուս Քրիստոս եւ Պոնտացի Պիղատոս երկուստեք՝ միմիանց միջեւ տիրող հասարակաց լեզուով խօսեցան, որմով մեղադրեալ-կառավարիչ հարցապնդումէ աւելի անգամ մը եւս փառաբանուեցաւ Աստուծոյ Թագաւորութիւնը:

Այնուամենայնիւ,  Յիսուս  Քրիստոս  մնաց  եբրայախօս:

ՖԻԼԻՓ ՍԱՍՈՒՆ  / PHILIP SASOUN

Մարտ / Mars 1, 2016


Comments are closed.