ՖՐԱՆՍՈՒԱ ՀՈԼԼԱՆՏԻ ՆԱՄԱԿԸ

                                                                         ՖՐԱՆՍՈՒԱ  ՀՈԼԼԱՆՏԻ  ՆԱՄԱԿԸ

                                                                ԱԶԴԱԿ  ՕՐԱԹԵՐԹԻ  ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹԵԱՄԲ

                                                                    LA  LETTRE  DE  FRANÇOIS  HOLLANDE

                                                               – TRADUCTION  EN  ARMENIEN  PAR  AZTAG –

          ( Journal Arménien du Liban )

Հայկական լրատուամիջոցներ արձագանգեցին Ֆրանսայի նախագահական թեկնածու Ֆրանսուա Հոլլանտի յղած 2 մայիս 2012 թուակիր նամակին, որ ուղղած էր ֆրանսաբնակ թուրք հակահայ գործիչ՝   Տէմիր  Էօնկէրին:

Ո՞վ  է  Տէմիր  Էօնկեր:

Տէմիր Էօնկեր Անատոլու Մշակութային Կեդրոնի / Centre Culturel Anatolie նախագահն է, ու միեւնոյն ժամանակ Ֆրանս-թրքական ընկերակցութիւններու Համակարգող Կոմիտէի / Comité de coordination  des  associations  franco-turques  (CCAFT)  բանբերն է:

Հետաքրքռական է նկատել, որ Ֆրանսայի հայ համայնքի այսպէս կոչուած Հայկական Կազմակերպութիւններու Համակարգող Խորհուրդի ֆրանսերէն համառօտագրումը եւս  CCAF  է, սակայն առանց  T  գիրի: Conseil de coordinationdes Organisations Arméniennes de France.

Տէմիր Էօնկեր, ըլլալով հայոց ցեղասպանութեան ժխտողականութեան արշաւի հրահրիչ, ժրաջանօրէն կը մարտնչի որպէսզի ո՛չ մէկ օրէնք իրաւական հանգամանք ունենայ իր պապերու գործադրած մարդկութեան դէմ ոճիրը մերժելով՝  ի դէմս հայերու,  քրէական  յանցանքով  դատապարտել:

Շեշտեմ, որ այս նոյն «գործիչը» հայկական ներկայացուցչութեան կարգին ֆրանսական ծերակոյտի կողմէ լսումի մասնակցած է իրեն յատուկ ընդդիմախօսութեան բանաձեւով: Հրապարակուած է թրքական կայքերով:

Ստորեւ  կը տեղադրեմ երկու նամակները՝ Ֆրանսուա Հոլլանտի  եւ  Ազդակ  օրաթերթի  թարգմանութեան:

Թէ ի՞նչ կարելի է եզրակացնել այժմ թեկնածու Հոլլանտի նամակէն, բնականաբար քաղաքական հետամտութիւնները եւ ուղեգծերը իբրեւ հիմք պիտի ծառայեցուին համապատասխան գնահատական մը տալու:

Սակայն եւ այնպէս հեղինակի նամակը խորքով կը մնայ այն, ինչ որ է իր դիտաւորութիւնը:  Իսկ  հիմնականն  ալ  Ազդակի  թարգմանութեամբ  թաղուած  է:

Ուստի երբ կ՛ուզենք տեսնել մի՛այն մեր հեռադիտակի տեսաչափով ինչ կը ցանկանք՝  անտարակոյս մեզ հետեւող հասարակութիւնը կը սայթաքեցնենք մե՛ր պղտոր ջուրերով:

Ազդակ  օրաթերթի եղծանուած թարգմանութիւնը աչք ծակող բնաբանով կը սկսի, զոր Հոլլանտ նշած է իր նամակի վերջին պարբերութեան երկրորդ տողով:

Ազդակ – « Ես  Հետամուտ  Պիտի  Ըլլամ,  որ  Ցեղասպանութիւններու  Մասին  Նոր  Օրինագիծ  Ներկայացուի»

Հոլլանտ – «Je ferai en sorte d’en proposer une nouvelle respectueuse de notreconstitution ».

Թարգմանութիւն«Ես  այնպէս  պիտի  ընեմ,  որ  նոր  մը  առաջարկուի՝  մեր  սահմանադրութիւնը  յարգող»:  Նոր  մը,  այսինքն  Օրինագիծ  մը:

Այստեղ կը մէջբերեմ հետեւեալը. Նշեալ նախադասութենէն առաջ Հոլլանտ կը գրէ, թէ  «Սահմանադրական խորհուրդը չվաւերացուց օրէնքը»:

« Le  conseil  constitutionnel  a  invalidé  la  loi ».

Իսկ փաստելու համար, որ սահմանադրական խորհուրդի այս «չվաւերացուցած» որոշումը անհիմն է, Հոլլանտ ինքը հաստատած է արդէն իսկ երկրորդ պարբերութեան մէջ տեղ գտած հետեւեալ տողերով:

«Ան զուտ քրէական բնագիր մըն է, որ ուղղուած չէ որեւէ պետութեան եւ ո՛չ մէկ ժողովուրդի, սակայն կը նշէ, որ Ֆրանսայի մէջ չի կրնար տարբեր վերաբերմունք գոյութիւն ունենալ զանազան ցեղասպանութիւններու միջեւ, որոնք ճանչցուած են: Ան կապ ունի քրէական օրէնսգրքի 211-1 յօդուածի հետ, որ կը սահմանէ ցեղասպանութիւնը»:

« C’est un texte de nature strictement pénale, qui ne vise directement aucun état ni aucun peuple, mais qui marque qu’il ne saurait y avoir, en France, de différence de traitement entre les différents génocides qui ont été reconnus. Il fait le lien avec l’article 211-1 du code pénal qui définit le génocide ».

Ազդակի թարգմանութիւնը խեղդած է 211-1 յօդուածի վերաբերող այս նախադասութիւնը, առանց օգտագործելու նաեւ առաջին պարբերութեան երկրորդ նախադասութիւնը,  ուր  Հոլլանտ  գրած  է:

Հոլլանտ «Նախ եւ առաջ կ՛ողջունեմ ձեր կոմիտէի ջանքերը խաղաղութեան անթուլ որոնման հետամտող, որ արժանի է խրախուսանքի»:

«Je tiens d’abord à saluer les efforts de votre comité dans son incessante quête pour la paix qui mérite d’être encouragée ».

Չկրցի  հասկնալ  թէ  «խաղաղութեան  հետամտող»  ո՞ր  «ջանքերը»  նկատի  առած  է  Հոլլանտ,  զորս  «խրախուսանքի»  արժանի  են:

Անկասկած  հարցումի  պատասխանը  Ազդակի  մօտ  է:

Յստակ է,  որ  Ազդակի  ու  ետին  կանգնող  կուսակցութեան  քաղաքական  հաշուարկներուն  հակառակ  են  ֆրանս-թրքական  շողշողուն  բարեհամբոյրները  քօղազերծել:

Աւելի  վատ  տակաւին,  երբ  Ազդակի  թարգմանութեան  մէջ  ամբողջութեամբ  յօդս  ցնդած  է  չորրորդ  պարբերութիւնը:  ՉԿԱՅ:

Հոլլանտ  կը  յայտարարէ.

«Մենք ցաւալի կը համարենք, որ նման հեռաւորութիւն մը կը բաժանեն մեր երկու երկիրները: Բազում օրինակներու հիմամբ, մենք պատմութիւն կը կիսենք եւ հասարակաց արժէքներ: Իսկ եթէ Ֆրանսացիք վստահին ինծի, ես պիտի յարիմ  մեր  կապերը  ամրապնդելու  այս  մեծ  երկրին հետ,  որ է Թուրքիա»:

«Nous jugeons d’ailleurs regrettable qu’une telle distance sépare actuellement nos deux pays. Sur bien des exemples, nous partageons une histoire et des valeurs communes. Et si les Français m’accordent leur confiance, je m’attacherai à resserrer les liens avec ce grand pays qu’est la Turquie ».

Ահաւասիկ  դարերու  խորքէն  եկած  ՅԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ,  զորս  տեղ  չեն  գտած  Ազդակեան  թարգմանական  քաղաքականութեան  մէջ:

Թէ  ֆրանս-թրքական  կայսրութիւնները  կիսուած  խնձոր  մըն է՝  Ֆրանսուա  Հոլլանտ  չի  սխալիր:  Պատմութիւնը  վկայ,  «Առաջին քրիստոնեայ կայսրութեան  եւ  ոչ  քրիստոնեայ  կայսրութեան  միջեւ»  դաշինքը  հաստատուած է  Ֆրանսական  եւ  Օսմանեան կայսրութիւններու  միջեւ,  1536-ին:

Francois_I_Suleiman

                                                                Պատկեր՝  Դիցիանօ Վեչելլօյի,  Ֆրանսուա  Ա.  եւ

                                                                          Սուլթան  Սուլէյման Ա.  «Սքանչէլին»

                                                                      Peinture de Tisian Veccello,  François I  et

                                                                           Sultan Suleyman I  « le Magnifique »

Իսկ որ «հասարակաց արժէքներ ալ կը կիսեն» երկու պետութիւնները, այդ ալ ճիշդ է, վերջին փաստը Սուրիական վարչակարգը տապալելու ոգի ի բռին համագործակցութիւնն է  Թուրքիոյ  եւ  Ֆրանսայի  միջեւ:

Հոլլանտի նամակին վերջին պարբերութեան մէկ նախադասութիւն մը եւս թաղուած է Ազդակի թարգմանութեամբ,  երբ  նոյնինքն  «ես  հետամուտ  պիտի  ըլլամ,  որ . . . » հաստատման կը յաջորդէ նաեւ «Եւրոպական Միութեան պայմանագրի համապատասխանող»   ըլլալու  հանգամանքը:

Հոլլանտ«De ce fait, elle sera également conforme aux engagements internationaux dela France et au traité de l’Union européenne ».

Երրորդ  պարբերութեան  մէջ  «մէկ  ժողովուրդը»  Ազդակի  թարգմանութեան  մէջ  եղած  է  «երեք  ժողովուրդ»:

Տակաւին, չեմ գիտեր թէ ինչո՞ւ նամակի վերջին նախադասութիւնը եւս կորսնցուցած է իր ճշգռիտ թարգմանական արժէքը, որտեղ կը կարդանք.

Ազդակ – «Եթէ  Թուրքիա  կը  փորձէ  միանալ,  թող  ցոյց  տայ  արդիականացման  իր  կողմնակցութիւնը»:

Այս թարգմանութիւն  խայտառակութեան  նման  ստորին  եւ անմակարդակ նմոյշներ  մի՛այն  Ազդակներէն  կարելի  է  քաղել:

Մինչդեռ  Հոլլանտ  փաշան  հետեւեալը  կ՛ըսէ.

«Que la Turquie veuille adhérer, témoigne de sa volonté de modernisation ».

Թարգմանութիւն«Թուրքիան,  որ  կը  ցանկայ  միանալ,  կը  վկայէ  արդիականացման  համար  իր  կամեցողութիւնը»:

«Que . . . veuille »  =  subjonctif

«Որ . . . ցանկայ – կ՛ուզէ»  =  ստորադասական եղանակ:

Թարգմանական գործի մէջ ո՞ր բառը առաջ եւ ո՞ր բառը վերջաւորութեան, նոյնիսկ հոմանիշներու օգտագործմամբ, սակայն նիւթի միտք բանին, հարազատութիւնը չխախտելով, կարեւորագոյն աշխատանքը տարուած կ՛ըլլայ: Ի մասնաւորի երբ յաջողուած է նիւթը ամբողջութեամբ  հայացուած մեկնաբանութեամբ  դրոշմել:  Սակայն իսկութիւնը խեղադիւրել, այս ալ Ազդակեան ու նմաններու աւանդականութիւնն է:

Թրքական  աղբիւրներ

Sources   Turques

Թրքական աղբիւրներ իրենց կարգին խորքային տարբեր ըմբռնողութեամբ այլ կերպ կը մեկնաբանեն: Օրինակ, նոյնինքն Տէմիր Էօնկէր, որուն յղուած էր նամակը, Ֆրանսական Զաման Ֆրանս / Zaman France 09/05 թուակիր յօդուածով շաբաթաթերթին կը յայտարարէ, թէ նամակը «պատասխանէ մը աւելին է, քան ինչ որ էր մեր գրածը». Ու կը շարունակէ, «Մենք երբե՛ք Եւրոպական Միութեան եւ Թուրքիոյ միջեւ բանակցութիւնները չարծարծեցինք» ու կ՛եզրափակէ ըսելով, որ Հոլլանտի նշումները «յստակօրէն կը հակասէն Նիքոլա Սարքոզիի պաշտօնական դիրքորոշումներուն՝ ընդդիմացող ըլլալով  Թուրքիոյ  անդամակցութեան»:

« Յոյս եւ ակնկալելիքներ » . . .

Այս ենթագլուխով Զաման Ֆրանսը կ՛աւելցնէ, Տէմիր Էօնկերի խօսքերով, որ «ասոնք փոքր երանգներ / nuances են, որոնք չափազանց  կարեւորութիւն  ունին»:

Էօնկէրի նման Հիւրրիէթ փլանեթ / Hurriet planet 5 mayis 2012 թուակիր յօդուածով նոյնօրինակ թրքական մակարդակով ըմբռնած ու մեկնաբանած է Հոլլանտի նամակի երկրորդ պարբերութեամբ «բացատրած» դիրքորոշումները, շեշտելով (աղաւաղուած կերպով) թէ Թուրքերու դէմ առնուած քայլ չկայ, հապա այդպիսին պիտի կարգաւորուի, ամրացուի ու Եւրոպական Միութեան  թռները  բաց  պիտի  ըլլան:

Այս հասկացողութեան եցրափակումը եւս կը կատարէ Իսրայէլ ֆլաշ / Israël flash կայք էջի խորագիրը նշելով՝

«Հոլլանտ. Թուրքիան ԵՄ մէջ, եղաւ. Ի ձախողութիւն հայոց ցեղասպանութիւն»:

                                              « Hollande : La  Turquie  dans  l’UE  c’est  fait!

                                                       Au  diable  le  génocide  arménien ! »

Մէկ բան կարելի է եզրակացնել ոչ հայ վերլուծութիւններէն, որոնք պարզապէս յաջողած են Հոլլանտի տողերու ետին տեսնել բացայայտ միտումնաւոր քաղաքական դիտաւորութիւն մը,  հակառակաբար  հայերու,  ներողութիւն  հաւերու  լրատուական  ու  թարգմանական  դիտաւորեալ  օտարալիզութեան:         Գրեթէ  100 տարի  չդաստիարակուեցան,  որ  կարելի  չէ  իրենց  մասնագիտական  երեսպաշտութեամբ  ու  կամելիոնական  գունափոխութեամբ  ազգային  դիմագիծ  կառուցել,  ու  միաժամանակ  ազգային  առաջնորդութեան  ջահակիրները  եղող  խաղալ:  Բարեբախտաբար  այդ  գործընթացները  վաղուց  արդէն  քօղազերծուած  ու  պախարակուած  են:   Ահաւասիկ  եւս  մէկ  փաստ:  

Այսպէս, հարցի մը կապակցութեամբ կատարուած պրպտումները զարմանալի եւ հետաքրքրաշարժ մեկնաբանութիւններու վրայ պիտի անդրադարձնեն մեր ուշադրութիւնը,  սակայն եւ այնպէս  հայկական թրքամետ  յատուկ  «աղբիւրներ» (Ազդակի նման) իրենց այլազան մարզերով՝ քաղաքական, իրաւական, մեկնաբանական, վերլուծաբանական ու թարգմանական՝  կը  մնան  միշդ  հաւատարիմ  իրենց եզակի  յատկութեան՝   հակահայութեան:

Ս Ա Ս Ն Ա Լ Ո Ւ Ր

SASOUNNEWS

ՄԱՅԻՍ  15,   2012


Comments are closed.