ՄԻՋԻՆ ԱՐԵՒԵԼԵԱՆ ՓՈԹՈՐԻԿԸ

                               ՄԻՋԻՆ  ԱՐԵՒԵԼԵԱՆ  ՓՈԹՈՐԻԿԸ  ԵՒ

                                    ՀԱԼԷՊԻ  ՀԱՅԿԱԿԱՆ  ԳԱՂՈՒԹԸ

                                 THE  MIDDLE  EASTERN  STORM  &

                                     THE  ARMENIAN  COMMUNITY

                                                       OF  ALEPPO

Միջին Արեւելեան փոթորիկը եկաւ տակն ու վրայ ընելու Սուրիացիներու կեանքը, բայց ի մասնաւորի Հալէպի բնակչութեան կեանքը:  Հալէպը ըլլալով Սուրիոյ տնտեսութեան կորիզը:

Մարդկային բնականոն կենցաղի ահաբեկում, ժողովուրդի գնման կարողութեան փճացում, բնակարաններու վրայ յաճախակի պատրուակային ռմբարձակումներ, կրօնական կեդրոններու դիտաւորեալ օդահանումներ, ենթակառուցվածքի նպատակադրեալ քանդումներ, տնտեսութեան կողոպտումներ՝ յարմարադրուած Թուրքիոյ աւազակապետութեան կողմէ, գնդակահարումներ, գլխատումներ, բռնաբարումներ, յօշոտումներ,  եւյլն, եւյլն, եւյլն…

Հալէպի հայկական գաղութը ցեղասպանական տիպի բզքտման ենթարկուեցաւ՝ հայրենակիցներու ապրուստի հոքածութեան աղբիւրներու կտրական  ոչնչացման  պատճառաւ:

Տուներու, գործատեղիներու, խանութներու քանդումները պատճառ հանդիսացան մարդկանց անապաստան մնալուն՝ զրկուելով նիւթական ապահովական բոլոր կարելիութիւններէ:

Հայորդիներու մեծ մասը մնացին անտէր ու անտիրական: Անոնք, որոնք հնարաւորութիւն ունէին, կարողացան դուրս գալ երկրէն՝ անտանելի իրադրութենէն ազատուելու համար:

Ազատուելու, բայց մանաւանդ ազատելու իրենց ընտանիքները՝ որդիներն ու թոռները …

Ի՞նչու. Որովհետեւ ոչ ոք  չէր նախատեսած  Սուրիոյ նման երկրի դէմ ի գործ դրուելիք դաւակցութեան  (complot)  մասին:

Հալէպի հայութեան մեծ մասը մեծապէս յուսադրուած էր «ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ» վերաբերեալ: Վստահելով, որ այդ օրհասական օրերու միակ «փրկարարը» կրնայ հանդիսանալ ինք՝ այդ «անկախացած» «ՀԱՅՐԵՆԻՔԸ» . . . : 

Իսկ երբ տեսաւ, որ երբեւէ կարելի չէ «հայրենական» միջոցներով ապաւինութիւն ստանալ՝ դիմեց ու ընկալուեցաւ օտար կազմակերպութիւններու կողմէ, ճիշդ ինչպէս ցեղասպանական ջարդի օրերուն:

Ուստի ապաստան գտան ամենամօտիկ երկրէն մինչեւ հեռաւոր երկիրներ: Լիբանանէն Գանատա ու մինչեւ Աւստրալիա:

«ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ» իշխանութիւնները զարմանալի ուշացումներէ ետք միայն դռները ուզեցին բանալ ազգակիցներուն ընդունելու. Այդ ալ մասնաւորաբար անոնց պարագային, որոնք ԴԻՄՈՒՄՆԱԳՐՈՎ ներկայացած էին ընդունուելու:

Տարածաշրջանի պատերազմական իրադարձութիւնները գլխաւոր պատճառներէն էին, զորս նմանօրինակ առարկայական քայլերու դիմեցին: Օրինակ, երբ ջարդարար «իսլամականներ» հիւսիսային Սուրիոյ ու Հալէպի մօտակայ շրջաններու մէջ սկսած էին «իսլամական Շարիա» կիրարկել, որոնց կատաղութիւնները առաւելաբար սռեցան անցեալ տարուայ կեսէն Իրաքի կարեւոր տարածքներ ներթափանցելով, եւ որոնց զոհերը դարձան բազում հազարաւոր քրիստոնեաներ ու այլազգիներ:

Հալէպի հայոց կարգավիճակը բաւականին ծանր է, ամէնուրէք: Նոյնիսկ «ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ» մէջ, որտեղ մէկ կողմէ փոքրաթիւ քանակ մը կը շարունակէն իրենց երբեմնի ճաշկերոյթ պարահանդեսային կենցաղը, միւս կողմէ մեծամասնութիւն են անոնք, որոնք թաքսի-երթուղային «շոֆերական» աշխատանքներով ընտանիքներու ապրուստը կը հոգան:

Կան նաեւ այնպիսիներ, որոնց յաջողուեցաւ Հալէպեան ջարդի փրկութենէն Հայաստանի մէջ ունենալ իրենց վաճառականական վերելքները, որտեղ շէնքերու կառուցմամբ, ու յարկաբաժիններու վաճառքով մուտք գործեցին Հայաստանեան  մաֆիական  պիզնեսի  մէջ …:

Այս բոլորի վրայ աւելցան այս անգամ ամբաստանական անպատուութիւններ բոլոր անոնց հանդէպ, որոնք ուզեցին ընտանեօք պատսպարան ունենալ ապահով երկրներու մէջ: Զանոնք մեղադրելով իբրեւ  «Հալէպը  պարպողներ» …:

Հայկական ղեկավար դասի վերնախաւը միշդ ալ փաստած է պատասխանատուութենէ ձերբազատուելու այսօրինակ ստորին վարքագիծ մը դրսեւորել, երբ ամենաբարձր մակարդակի վրայ յանդուգն որոշումներ կայացնելու անկարողութենէն իրենց գլուխը ազատած են ժողովրդային խաւերը դատապարտելով:

Հալէպի արաբախառն «հայկական» կոչուած թաղամասերու մէջ զէնք բարձրացնելով «ազգային ինքնապաշտպանութիւն» կարելի չէ խաղալ, երբ երկրի բանակը տակաւին կանգուն է շրջանային ու միջազգային բազում դաւադրութիւններու դէմ:

Դժբախտաբար մինչեւ օրս ինչ որ վաստակ վաստկելով գինովցած անհատներ ու կառոյցներ կը շարունակեն «ինքնապաշտպանական» գինիներով  հարբենալ …:

Ի՞նչու կը քօղարկուինք ճշմարտութիւնը վերհանելէ խուսափելով: Ի՞նչու չենք մատնանշէր համազգային մակարդակի սխալները: Ի՞նչ պէտք էր ընէին անհատ հայորդիներ, երբ «ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ» դռները բացուեցան ուշացումներով ու թղթաբանական բարդոյթներով: Արդեօք մնալով Հալէպի մէջ, ուր կորսուած էր ապրուստի հոգածութեան աշխատանքային հնարաւորութիւնները, ու տակաւին անտեղի թափուող հրասանդերու տակ պէտք  էր  դառնային  էշ նահատակնե՞ր:

Վասն ինչի՞,  եւ «ազգային» ո՞ր  ՀԱՐՑԻ  պաշտպանութեան համար …:

Եւ վերջապէս ինչի՞ ծառայեց «Հայրենական» «ԱՐԻ ՏՈՒՆ» կարգախօսները, երբ Հալէպի հայորդիներու վզին փաթթուած էր նիւթական ԱՆՁՆԱԿԱՆ միջոցներով գլուխ հանելու իրենց փրկութեան ուղին:

Ընկղմող նաւու ճամբորդները փրկութեան որեւէ միջոցին դիմելու համար նաւը պարպելու «պարտազանցութեամբ» կարելի՞ է ամբաստանել:

Դժբախտ իրականութիւնը այն է, որ կրակը բռնկած օրուընէ համահայկական ամենաբարձր մակարդակի վրայ շուտաբոյթ լուծումներ չյայթայթուեցան, հապա բաւականին վարանումներով ու կարկտան միջոցառումներով:

Պէտք է շեշտել այն իրականութիւնը, որ Միջին Արեւելեան փոթորիկի ընդմէջ Սուրիոյ հայկական գաղութին աւելի նպատակայարմար կերպերով կարելի էր հոգածութիւն մատակարարել նոյնինքն Հայաստան «հայրենիքի» կողմէ:

Հալէպի հայը ապրեցաւ ու տակաւին կ՛ապրի այս ողբալի իրադրութիւնը: Աւելի ցաւալի է նաեւ հայ մարդու անհատական լուծումներու որոնումները հայոց ամբողջ պատմութեան մէջ, որովհետեւ կազմակերպուած «համազգային» ու «համահայկական» գետնի վրայ գոյութիւն չէ ունեցած որեւէ ելք:

Ափսո՜ս, որ այս ոսկեայ ու անկրկնելի առիթը կարելի չէ վերագտնել: Իսկ անոնք, որոնք այստեղ մեկնաբանուած ցասկոտ իրականութեան յաջողութեան նպաստեցին՝ պիտի ըսել, վարձքերնիդ կատար: Ապրեցէ՛ք, բայց մեզ պէս չապրիք, սակայն վստահ եղէք, որ պատմական այս էջերը արդէն արցունքներով արձանագրուեցան ներհայկական դաւաճանութեամբ:  Ճիշդ այնպէս, ինչպէս արաբական դաւաճանութեան թիրախ դարձաւ Սուրիական Արաբական Հանրապետութիւնը:

ԿԱՅԾԱԿ   

LIGHTNING   

31 Յունուար  / January 2015


Comments are closed.