le tourbillon politique de la reconnaissance du génocide

                                                     ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ  ՃԱՆԱՉՄԱՆ

                                                          ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ  ՅՈՐՁԱՆՈՒՏԸ

                                                                     le  tourbillon  politique

                                                            de la reconnaissance du génocide

 

Հայոց կրած մարդկութեան դէմ ոճիրը աննկատ մնացած է հիսուն տարի: 1965-էն ետք միայն, մեծ ու փոքր պետութեանց խորհրդարաններու փոքրաթիւ քանակ մը այլազան որակումներով հանդէս եկած են պատմական իրողութիւնը ճանչնալու իբրեւ այդպիսին, մնալով աւելի յաճախ քաղաքական սահմանափակումներու մէջ:

1965-էն  2015,  հիսուն տարուայ ժամանակաշրջանի մէջ հազիւ 20 տէրութիւններու ցուցակ մը այնքան ալ փերկրանք պատճառող եղելութիւն մը չէ,  եւ ֆրանսացի հայ պատմաբանի մը փնութաքրման հակառակ, այս  ցաւալի  իրադրութիւնը  «ճանաչումներու  ձիւնահիւս »  չէ  ( avalanches  des  reconnaissances ),  երբ Հրէից  դէմ իրագործուած այսպէս կոչուած holocaust-ը, երկրորդ աշխարհամարտէն անմիջապէս ետք կազմուած յայտնի Նիւրեմպերկեան դատավարութեամբ գլխաւոր մեղադրանքներու կարգին  դասուելով  համապատասխան  դատապարտման  արժանացած  է,  1946-ին:

Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը միջազգային դիւանագիտական խաղաքարդերու ընտրանին չէ եղած երբե՛ք, թէեւ իրաւական հանգամանքը ծանրակշիռ փաստարկներու թղթածրար մը կը կազմէ, զայն ներկայացնելու միջազգային  արդարադատական  ատեանի  մը  առաջ:

Թրքական համագործակցութիւնը սակայն օրակարգային հրամայական է զինք որոնող ու որսացող գերտէրութիւններու կողմէ, որոնց շնորհիւ թուրքերը միշդ ալ երախտաւորուած են բարեկամական, համագործակցական, վաճառականական, դիւանագիտական եւ պատերազմական համաձայնութիւններու եւ դաշինքներու ստորագրող  կողմ  ըլլալու:

Հետաքրքռական  է  օրինակ,  որ  «առաջին  դիւանագիտական  դաշինքը քրիստոնեայ  կայսրութեան  եւ  ոչ  քրիստոնեայ  կայսրութեան  միջեւ»  կնքած  են  Ֆրանսան  եւ  Օսմանեան  կայսրութիւնը,  1536  թուականին:

Նման կարգավիճակներ շարունակուած են դարեր շարունակ ըստ ժամանակի  շահադիտական  նպատակներու, որտեղ «թրքական հողային ամբողջականութիւնը» մերթ հետաքրքրութեան եւ մերթ հակադրութեան տեղիք է տուած՝ Ռուսական, Գերմանական, Անգլիական  եւ  Ֆրանսական  ծաւալող  կայսրութեանց  ախորժակը  բաւարարելու:

Առաջին աշխարհամարտէն ետք, հայ ժողովուրդի դէմ գործադրած ջարդերէն տակաւին մէկ քանի տարիներ անց, «թրքական հողային ամբողջականութեան» դաւադրութեամբ կը նպաստեն Ռուսիան ու Ֆրանսան:

Հայաստանի խորհրդայնացումը մէկ կողմէ, եւ տեղահանուած հայութեան վերակազմութեան մարտահրաւէրները արտերկրի մէջ միւս կողմէ՝ անդամահատեցին հայ ժողովուրդի եւ Հայաստանի ամբողջական գոյատեւման հնարաւորութիւնը:

Քաղաքական եւ իրաւական հարթակի վրայ վիթխարի յաղթանակներ չեն արձանագրուած: Հակառակ հայկական ցիրուցան կառոյցներու «պայքարին», որպէսզի հայահոծ գաղութներ բնակեցնող պետութիւններու խորհրդարանները, հայոց ցեղասպանութիւնը ճանաչող օրինագծեր հրատարակեն:

Իսկ տրուած ըլլալով, որ ամէն ընդունուած օրէնք ճամբայ կրնայ հարթել պատժակիրարկման, տեղին է անդրադառնալ Ֆրանսայի մէջ վերջին շաբաթներուն  տեղի  ունեցած  իրադարձութիւններուն:

Արդարեւ, Ֆրանսական քաղաքական զանազան հոսանքներու պատկանող ոչ հայ երեսփոխաններ երկար տարիներու ժրաջան ու յարատեւ աշխատանքներ տանելէ ետք, կը յաջողին հայկական համայնքին սառը ջուր խմել տալ, մէկ նախադասութեամբ.  “La France reconnaît le génocide arménien de 1915”: 2001  թուականին:

Այստեղ ո՛չ նշում կայ ոճրագործի մասին, ո՛չ յստակ ժամանակաշրջանի, ո՛չ ալ հետեւանքներու:

Ֆրանսայի Ազգային Ժողովը հոկտեմբեր 2006-ին առաջին ընթերձմամբ կ՛ընդունի այնպիսի օրինագիծ մը որով հնարաւորութիւն պիտի տրուեր ճնշելու Հայոց ցեղասպանութիւնը ժխտող ակտը: Սակայն, հետաքային օրուայ կառավարութիւնը արգելք կը հանդիսանայ, որ այդպիսին ծերակոյտի օրակարգ չդառնայ:

2011-ին,  «Անընդունելիութեան  բացառութեամբ» ( l’exception  d’irrecevabilité ) պատճառաբանութեամբ դարձեալ չի ներկայացուիր ծերակոյտին, բայց նոյն տարուայ վերջաւորութեան նոր օրինագծի մը ընդունմամբ՝ ծերակոյտը վերջապէս կը վաւերացնէ այդ:

Նկատի ունենալով, որ Ֆրանսայի սահմանադրութեան 61-րդ յօդուածի փոփոխման հիմամբ, 60 երեսփոխաններ կամ ծերակուտականներ իրաւասութիւնը ունին Սահմանադրական Խորհուրդին ներկայացնելու տակաւին չհրապարակուած օրէնքի մը սահմանադրականութիւնը քննելու հնարաւորութիւնը, բայց եւս խոչընդոտներ յառաջացան, երբ Սահմանադրական Խորհուրդի «իմաստունները» անհիմնօրէն այդ իրաւասութիւնը համարեցին «անսահմանադրականութիւն»:

Քաղաքական նկրտումներու հետեւանք, սոյն դիրքորոշմամբ յօդս ցնդեցաւ հայկական միամտութեան կնիքը կրող մեծապատիւ շնորհակալական եռուզեռը, երբ հազիւ շաբաթներ առաջ Ֆրանսան եւ մարդասիրական ու մարդու իրաւունքներու բոլոր կանոնները դարձան հոմանիշներ՝   հայկական  ժողովրդային – պետական  ամէն  մակարդակի  վրայ:

« Ֆրանսայի  պատմութեան  ոսկեայ  տառերը . . .  »,

« Ֆրանսայի  մէջ  հայութեան  պատմական  օրը . . .  »,

« 96  տարի  յետոյ  ժողովրդավարութեան  յաղթութիւն . . .  »,  հաւաքոյթները, դասախօսութիւնները, երախտագիտական հանդիպումներն ու երեսփոխաններու կողքին նկարահանումներու հրմշտուքը, նաեւ դէպի Ֆրանսական դեսպանատուներու վազվռտուքը, մինչեւ իսկ տեսաերիզով Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարարին ուղղուած շնորհակալութիւնները՝ մէկը,  որ հազիւ մէկ քանի բառեր կմկմած էր այս առթիւ:

21-րդ դարու արդի հայոց միամիտ պատմութեան էջերը այսպիսով լեցնելով, հայկական աշխարհի «առաջնորդները»  կը շարունակեն փաստել,  որ իրենց երեւակայած  «յաղթանակները»  օտար  կռուադաշտերու մէջ կրնան միայն ապահովել: Օտար կռուադաշտեր, ուր խաղի կանոնները այլոց մենաշնորհն է, որոնք կը քաշկռտեն այն ուղղութեամբ եւ այնքան ժամանակ, որ պէտք է:

Այդ ժամանակը հասած է ահաւասիկ մէկ դարու շեմին, բայց աւելի գայթակղեցուցիչ է այն, որ Հայաստան թէ այլուր, հայկական աւագանին իրենք իսկ նուիրած են 5 տարի եւս թրքական իշխանութեան՝  որպէսզի

« Հայկական   ցեղասպանութեան   100-ամեակը   տօնեն »   ???  . . .  :

Ուստի անոնք արդէն իսկ լծուած են «նախապատրաստականաշխատանքներու», որպէսզի յաւուր պատշաճի 2015-ը  դիմաւորեն:

Մինչ այդ, փոխանակ ժողովուրդը ըստ այնմ առաջնորդելու քաղաքական, իրաւական, արդարադատական եւ հողային ամբողջականութեան ու հետեւաբար Հայաստանի լիիրաւ ազատ անկախ կարգավիճակի ճանապարհով՝  դժբախտաբար համակերպումը փոխարինած է համարկման, ինչպէս հայոց ցեղասպանութիւնը «հայկական»  ցեղասպանութեան:

Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը, ապա հատուցումը հայկական հարցի  հանգուցալուծման  ե՛ւս կարեւոր խնդիրներէն են, որ գրեթէ հիսուն տարի շարունակ դարձած է միջազգային քաղաքական յորձանուտի  թիրախ,  իսկ  Ֆրանսայի  մէջ՝  վերջին  քսան  տարիներուն:

 

Տխրահամբաւ իրականութիւնը այն է, որ Ֆրանսայի մէջ իմաստուններ եւ քաղաքագէտներ, Ազգային Ժողովի ներկայացուցիչներ ու ծերակուտականներ, գիտեն ոճրագործներու եւ զոհերու հանդէպ նախապատուութիւններ ունենալ, ու այնքան աղմկայարոյց վիճակներ հրահրել զանազան բեմերու վրայ, երբ նորաձեւութեամբ ներկայացուած օրինագիծը կը վերաբերեր «բոլոր ցեղասպանութիւններուն»,  սակայն  «հայկականը»  ծամծմեցին  անողոքաբար:

Վերջաւորութեան, անգամ մը եւս տուն դարձուցին հայ համայնքի սպայակոյտը,  նոր  քնաբեր  շքանշանով՝ մինչեւ վերջին նորաձեւութեամբ  պատրաստուելիք  հայոց ցեղասպանութեան ժխտումը  պատժակիրարկման  ենթարկող  օրինագիծը …:

ՖԻԼԻՓ   ՍԱՍՈՒՆ

PHILIP  SASOUN

Մարտ / Mars 5,  2012


Comments are closed.