WESTERN ARMENIA – ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆ

 

Mosin-Nagant_Model 1891_-_Ryssland_-_AM.032971

 

ԳԷՈՐԳ ՉԱՒՈՒՇԻ նամակը Անդրանիկին եւ Մուրատին

Սիրելի Պարոյր1 եւ Մուրատ

Ես որոշուեցայ որ պիտի գայի արտասահման ու ներկայանայի Ընդհանուր ժողովին, սակայն բաղդը չօգնեց որ գայի եւ ներկայանայի այն ազնիւ ժողովին, եւ տեսնուէի ձեր սիրելութեան ու շատ մը ընկերների, այն պատճառաւ որ ձիւնի բուքի արգելքներ չթողին որ գայի եւ հասնէի: Ինչպէս օր մը օրերէն քիւրտ վալատի մը հետ մեկնուեցայ որ գայի, հասանք մինչեւ Կուլէի Պորազան2 հոն սկսեց սաստիկ ձիւն, եւ բուքի բռնուելով ետ վրադարձանք:

Բայց խեղդուելէն հազիւ հազ ազատուեցանք: Մենք 7 ձիաւորով, ճարահատ մնալով վերադարձան կրկին Դուրանում3 շատ մը …երով(?):

Ընկերներ, ժողովին համար՝ երբ որ ես բաղդ չունեցայ գալ եւ ներկայանալ այն ազնիւ ժողովին, բայց ձայնս տուի ձեզի որ ներկայանաք ժողովին եւ մեր կողմանէն խօսիք եւ ծանուցումներ տաք Երկրի մասին, ինչպէս ալ որ գրած եմ Արեւելեան Բիւրոյին, որ դուք պէտք է ներկայանաք ժողովին եւ խօսիք մեր ու Երկրի մասին, թէ Երկիր ինչ է պահանջում, բայց չուրանաք(?) զձեր Աստուած եւ գէթ Երկիրը ինչպէս ուրացել էք մինչեւ ցարդ, թէ ինչպէս Բարձրաւանդակ4 ու Տարօն, որ ամենէն աշխատող ու գործ տեսնող եւ շատ մը զոհեր տուող շրջանն է, նրա տրամադրութեան ներքոյ ոչ մի դրամ չկայ, իսկ Շամի տրամադրութեան ներքոյ կայ 80000 ոսկի, նաեւ կայ 100000ից աւելի ծայրեր. Իսկ մերը՝ ոչինչ. ո՞ւմ երեսէն, ձեզի պէս ընկերների երեսէն որ թողեցիք զմեզ եւ զԵրկիր Աստծու կրակի մէջ ու գնացիք5, ոչ դրամ ոչ էլ ռազմամթերք ղրկեցիք, զմեզ եւ զձեր ժողովուրդը թողեցիք ձեզ անիծող: Ինչ որ է, այն անցաւ, բայց այսուհետեւ կ՛աշխատէք որ դուք ալ եւ մենք մարդ լինենք, Երկրով միասին:

Եղբայրք ճան, խնդրեմ լաւ աշխատէք որ օգուտ մը հասցնէք այստեղի ժողովրդեան եւ գործին, որ ազատուէք նրանց մեղքէն:

Համբոյրներով՝

ՍԱՐՀԱՏ

1 Անդրանիկի կուսակցական ծածականունը

2 Կրնայ ըլլալ Կալեէ Պարազան կամ Կալէ Պարազին:

3 Տարօնի շրջանը:

4 Սասուն:

5 Կ՛ակնարկէ Անդրանիկի, Մուրատի եւ միւս հայդուկապետներու արտասահման մեկնումին, Սասնոյ ապստամբութենէն ետք:

Copyright: YEREVAN STATE UNIVERSITY – ԵՐԵՒԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ

սասնալուր / sasounnews

Mosin-Nagant_Model 1891_-_Ryssland_-_AM.032971

 

                                                  ՄԵՐ   ՕՍՄԱՆԼԸ

                                                  ԱԶԳԱՆՈՒՆՆԵՐԸ

Այս յօդուածով նպատակ չկայ այբուբենական շարքով նշելու օտարածին պարտադրուած մականուններ / ազգանուններ, այլ հիմնապէս շեշտելու ստրկամտութենէ  ձերբազատուելու անհրաժեշտութիւնը:

Այսինքն հայոց թրքական, պարսկական, եբրայական, արաբական, հռովմէական, բիւզանդական, յունական, ռուսական մականուններու  collection  մը ներկայացնելու տրամադրութիւն չկայ, քանի որ յօդուածագրութեան նպատակին  հակառակ  ծառայութիւն  մատուցուած  պիտի  ըլլայ:

Բոլորիս համար յստակ պէտք է եղած ըլլայ, թէ ստրկական ժամանակաշրջաններէն՝  երբ Կիլիկիոյ կիսատ-պռատ հայկական թագաւորութիւնը անէացաւ (1375թ.) 1- արաբական կայսրութեան յաղթարշաւներու ոտքերու տակ, զոր 2- համեմուեցաւ ներհայկական մասնագիտական խարդախութիւններու պատճառաւ, ու հայութիւնը այս անգամ իրեն յատուկ հեզաճկուն  բնաւորութեամբ մտաւ օսմանլիներու  կրկնակօշիկներուն – bottes  մէջ՝  նոյն դարաշրջանին հաստատուած օսմանեան կայսրութեան բանեցմամբ, որու իբրեւ արդիւնք կատարելապէս այլափոխուեցանք, այս անգամ մեր վրայ հագնելով օսմանլը  կենցաղավարութեան յատկորոշիչները: Հագուելակերպով  նաեւ, ինչպէս  Ֆէս, շարուալ,   յատկապէս  Պոլիսեան  տարածաշրջանը,  եւյլն:

Այս  հայկական  մասնագիտական  ստրկամտութիւնը  մինչեւ իսկ ակնյայտ  եղաւ օսմանլը  թուրքերուն յաջորդ՝  երիտթուրքերուն օրօք եւս,  որոնք  փառաբանուեցան  իբրեւ   «ԵՂԲԱՅՐ»  ??? :

Տե՛ս

« Ընդ  աստեղաւ  Ի՞նչ  կայ  սիրուն

Քան  ցանկալի  Եղբայր  անուն »

Ottoman_Armenians_1908

                                                      Կ. Պոլսոյ  Հայոց  փառաբանութիւն  հաւաքը  ի սէր  Երիտ  Թուրքերուն                             

                                                        Armenian  demonstration  praising  the  Young  Turks,  Constantinople

 

ԱԶԳԱՆՈՒՆՆԵՐՈՒ   ՏԱՐԲԵՐԱԿՆԵՐ

Թրքականի պարագային OgluՈրդի,  ընտանեկան արմատներուն առնչուող է, կամ նոյնիսկ Օսմանեան ժամանակաշրջանին կապուած տեղանունի հետ,  եւ այլ:

ինչպէս  Իրլանտացիներու  O’connerը,  կամ  O’brienը:

Հիւսիսային  Ափրիկէի  պարագային Պըն- կը գործածուի նոյն իմաստով, ինչպէս  Պըն-ԱՄԱՐ,  Ben-AMAR,  իսկ միջին արեւելքի մէջ նոյն  Պըն-ը  կը  դառնայ   Ըպըն-   (կամ Իպըն-),  Ibn- :

Իսկ արաբականի  Ալ-ԱՍՍԱՏ,  կամ Ալ-ՃԱՂՖԱՐԻ  անուանումները նոյն  իմաստը  կը  կրեն:

Արաբականի պարագային տակաւին կայ նաեւ որդւոյն անուան հիմամբ հօր անուանումը, օրինակ, Ապու-ՄԱՆՍՈՒՐ, կամ Ապու-ՃԱՄԻԼ:  Մանսուրի հայր,  կամ  Ճամիլի հայր . . . :

Թրքական  oglu-յի  օգտագորմամբ կան նաեւ հայհոյանքներ (ըստ իրենց մասնագիտութեան), օրինակ, Էշի-օլ-էշշեքeshi-ol-eshekհայերէնով՝  էշու-զաւակ-էշշեք, կամ շուն-շան-զաւակ – kope-olu-kope  = kopeolukope.

Յունականի  -adis, -idis,  կը  նշանակեն՝  որդին . . . :

Օրինակ հին Յունական ազգանուններէն էին «idis»  վերջածանցը, ինչպէս «IASONIDIS»:  Սովորաբար այսօրուայ Յոյները, զորս նոյն կցորդները  կը  կրեն,  Պոնտական  արմատներ  ունին.

Կրետական  վերջածանցը  կը կրէ  akis .

Իսկ բուն յունական արմատով poulosը, որպէս արմատ ունենալով լատինական pullusը, դարձեալ իր մէջ կը պարբակէ «զաւակ», «սերունդ»,  «ծնունդ»,  «ազգ»  իմաստները.

Մեսրոպ Կ. Գույումճեան, Ընդարձակ Բառարան Անգլիերէնէ Հայերէն.  Պէյրութ:  Կ. Տօնիկեան  եւ  Եղբայրք  (1981):

Նաեւ -tzis,  թրքերէնիciն,  “şarkıcı”

Ռուսականի պարագային դարձեալ նկատի առնուած են բազմազան ցեղային արմատները: Ընդհանրապէս ov, -ev, -in, -ich,  վերջածանցներով:

Արեւելեան Հայաստանի այսօրուայ  «անկախացած»  տարածքի վրայ ալ մինչեւ օրս կը շարունակուին գործածուիլ իչ յետադաս մասնիկը (որպէս մեծապատիւ անձնաւորութիւն), զոր առաւելաբար կը լսուի  սերիալական   հաղորդումներու  ընթացքին:

Այսպիսով կարելի է երկարել շարքը զանազան ժողովուրդներու, ազգերու իւրայատուկ մականուանացանկով: Բայց այդ ծանուցողական նպատակը  չկայ  այստեղ:

 

 ԱԶԳԱՆՈՒՆՆԵՐՈՒ   ՀԱՅԿԱԿԱՆ   ՀԱՐՑԸ

ԱՒԵԼԻՆ՝

http://maratoug.com/archives/5073

Mosin-Nagant_Model 1891_-_Ryssland_-_AM.032971

Mosin-Nagant_Model 1891_-_Ryssland_-_AM.032971

Mosin-Nagant_Model 1891_-_Ryssland_-_AM.032971

Mosin-Nagant_Model 1891_-_Ryssland_-_AM.032971

 



Comments are closed.